Amyraldus (eigenlijk Moyse Amyrat overl. 1664 als prediker en professor te Saumur) merkt bij onzen Psalm aan: “De schrijfwijze is liefelijk, vloeiend, gematigd, zonder dichterlijke uitweidingen en bijna zonder enige figuur, ten minste zonder de zodanige die enige moeilijkheden veroorzaken.” Dit verschil van karakter met de overige Davidische Psalmen, verbonden met de omstandigheid, dat in vs. 10 vv. schijnt bedoeld te zijn op het terugkeren uit de Babylonische gevangenschap, heeft niet weinige uitleggers tot het vermoeden geleid, dat wij hier een psalm hebben niet van David, maar uit den eersten tijd van het terugkeren uit de ballingschap. Intussen is het toch aan de andere zijde zeer onwaarschijnlijk, dat bij de Davidische liederen van het eerste Psalmboek een lied van zo laten oorsprong zou gevoegd zijn; de verzamelaars hebben den Psalm zonder twijfel voor Davidisch gehouden; van deze opvatting gaan wij dan ook bij onze verklaring uit. Met het slotwoord in Psalm 32: 11 heeft David zich den overgang tot en thema voor een nieuwen Psalm gemaakt, dien hij bijna met dezelfde woorden begint. De aansporing, die hier tot het geslacht der rechtvaardigen en der vromen gericht is, dus tot de gemeente op aarde, staat weer in betrekking tot de aansporing aan de gemeente in den hemel (Psalm 29: 1 v.), en opent een gedachtegang verwant aan dien in genen Psalm.

I. Vs. 1-11.KruisverwijzingenPsalmen 21:11→Jesaja 8:9→Jesaja 19:3→Psalmen 150:3→Psalmen 140:8→Jesaja 7:5→Jesaja 19:11→2 Samuël 15:31→
— Gij rechtvaardigen! zingt vrolijk in den HEERE; lof betaamt den oprechten. Looft den HEERE met de harp; psalmzingt Hem met de luit, en het tiensnarig instrument. Zingt Hem een nieuw lied; speelt wel met vrolijk geschal. Want des HEEREN woord is recht, en al Zijn werk getrouw. Hij heeft gerechtigheid en gericht lief; de aarde is vol van de goedertierenheid des HEEREN. Door het Woord des HEEREN zijn de hemelen gemaakt, en door den Geest Zijns monds al hun heir. Hij vergadert de wateren der zee als op een hoop; Hij stelt den afgronden schatkameren. Laat de ganse aarde voor den HEERE vrezen; laat alle inwoners van de wereld voor Hem schrikken. Want Hij spreekt, en het is er; Hij gebiedt, en het staat er. De HEERE vernietigt den raad der heidenen; Hij breekt de gedachten der volken.
Zij, de gemeente op aarde, heeft dezen stand in het rijk der genade door hetgeen de Heere gedaan heeft, door Zijne openbaring in Zijn woord, wordt haar hart ontbrand tot lof van God; eerst daardoor wordt zij bekwaam zijne heerlijkheid te prijzen, ook in het rijk der natuur, en Zijne gedachten en oordelen ten opzichte der wereldgeschiedenis te verstaan.

1. KruisverwijzingenPsalmen 32:11→Psalmen 147:1→Filippenzen 4:4→Psalmen 78:36→Romeinen 3:10→Psalmen 118:15→Romeinen 5:19→Psalmen 50:14→— Gij rechtvaardigen! zingt vrolijk in den HEERE; lof betaamt den oprechten.
   

   Gij rechtvaardigen 1)! leden van Gods uitverkoren volk, die werkelijk in gemeenschap des geloofs met Hem leeft en bij ervaring weet, wat gij aan Hem hebt, zingt vrolijk in den HEERE a); lof betaamt den oprechten (Psalm 32: 2 ).

1. Psalm 64: 11; 97: 12; 147: 1.

1. David zegt niet tot alle mensen, dat zij zich moeten verheugen. Neen, de Schrift weet niets van die algemeenheid, waarvan men thans alleen wil weten. Zij begrenst al het goede der ziel en der toekomst tot de rechtvaardigen, dat is tot de gerechtvaardigden; want andere rechtvaardigen kent de Schrift onder de kinderen der mensen niet. Alleen de Godmens is de Rechtvaardige, uit kracht Zijner eigene heiligheid.

2. KruisverwijzingenPsalmen 150:3→Psalmen 144:9→Psalmen 98:4→2 Samuël 6:5→Openbaring 5:8→1 Kronieken 25:3→Openbaring 14:2→Psalmen 92:3→— Looft den HEERE met de harp; psalmzingt Hem met de luit, en het tiensnarig instrument.
   

   Looft den HEERE met de harp, de citer; psalmzingt Hem met de luit en het tiensnarig Instrument, op de tiensnarige harp. (1 Kronieken 25: 31 ).

3. KruisverwijzingenPsalmen 96:1→Jesaja 42:10→Psalmen 144:9→Psalmen 98:1→Openbaring 5:9→Openbaring 14:3→1 Kronieken 15:22→Psalmen 40:3→— Zingt Hem een nieuw lied; speelt wel met vrolijk geschal.
   

   a) Zingt Hem een nieuw lied, dat uit een met dank vervuld hart komt en alle vorige liederen tracht te overtreffen (Psalm 40: 4; 96: 1; 98: 1. Openbaring 5: 9 speellieden (1 Samuel 16: 17) tot Zijnen dienst, met vrolijk geschal, bij het geluid der bazuinen en trompetten.

1. Psalm 40: 4; 96: 1; 98: 1; 144: 9. 5: 9; 14: 3. Een nieuw lied is zulk een, dat dadelijk het hart ontwelt. Gods heerlijkheid is elke morgen nieuw; wij kennen haar niet slechts van horen zeggen en uit de geschiedenissen van den ouden tijd; zo mogen wij alzo ook niet maar het oude lied herhalen. Het is een treurig teken van het verval der kerk, wanneer zij aan den eis: Zingt Hem een nieuw lied, niet meer kan voldoen; des te zorgvuldiger moet zij dan zijn in ‘t bewaren van hare oude liederen.

Tot een nieuw lied behoort ook een nieuw hart.

Nu begint het hoofdgedeelte, of om zo te zeggen, de romp van het lied. De opwekking tot lof van God wordt aangedrongen door de voorstelling van Zijne lofwaardigheid. a) als van den God der openbaring in het rijk der genade, vs. 4 en 5; b) als van den wereldschepper in het rijk der natuur, vs. 6-9; c) als van den onweerstaanbaren gebieder in de geschiedenis, vs. 10 en 11.

4. KruisverwijzingenPsalmen 19:8→Psalmen 119:75→Psalmen 85:10→Psalmen 119:128→Romeinen 15:8→Johannes 14:6→Psalmen 96:13→Deuteronomium 32:4→— Want des HEEREN woord is recht, en al Zijn werk getrouw.
   

   Want des HEREN woord, dat zo vele heerlijke beloften bevat, is recht, is zeker, is waarlijk gemeend, zodat Hij niets toezegt, wat Hij niet houden wil, en al Zijn werk al Zijn doen getrouw (Numeri 23: 19).

5. KruisverwijzingenPsalmen 119:64→Psalmen 11:7→Psalmen 45:7→Mattheüs 5:45→Handelingen 14:17→Psalmen 104:24→Openbaring 15:3→Psalmen 145:15→— Hij heeft gerechtigheid en gericht lief; de aarde is vol van de goedertierenheid des HEEREN.
   

   Hij heeft a) gerechtigheid en gericht lief; Hij richt al Zijn werk naar des mensen gedrag en stelt een perk aan alle onrechtvaardige verdrukking; de aarde die Hij tot ene “goedhartige moeder” gemaakt heeft, welke ons dagelijks voedt en allerlei rijkelijk te genieten geeft (1 (Tim. 6: 7), is vol van de goedertierenheid des HEREN 1), (Psalm 119: 64).

1. Psalm 45: 8. Hebr. 1: 9.

1. Ofschoon Gods gerechtigheid, om Zijn Naam groot te maken, prikkel genoeg moest zijn, is echter Zijne goedheid een nog scherper prikkel, dewijl naarmate iemand Hem ervaart als den Algoede en Barmhartige, hij meer wordt aangezet om Hem te vrezen. Verder over alle goedertierenheid Gods spreekt hij, welke Hij verspreidt over het gehele menselijk geslacht. Daarom zegt de Profeet, dat waarheen wij onze ogen ook wenden, wij die wijd en zijn ontmoeten.

2. Hij had, indien het Hem behaagd had, elke zaak, die wij proefden, bitter, alles wat wij zagen, walgelijk, alles wat wij aanraakten, een angel, elke reuk een stank, elke toon een wanklank kunnen maken.

6. KruisverwijzingenHebreeën 11:3→Genesis 2:1→2 Petrus 3:5→Johannes 1:1→Job 26:13→Psalmen 104:30→Genesis 2:7→Psalmen 33:9→— Door het Woord des HEEREN zijn de hemelen gemaakt, en door den Geest Zijns monds al hun heir.
   

   En gelijk Zijne goedheid de aarde voornamelijk tot plaats harer openbaring heeft, zo openbaart zich weer Zijne almacht op het heerlijkst aan den hemel en op de aarde bijzonder aan de zee. Door het woord des HEREN zijn de hemelen gemaakt 1), in die heerlijke gedaante en volledige schoonheid (Genesis 1: 1), en door den Geest Zijns monds, die aan de dode stof leven en adem inblaast, al hun heir 2), dat zowel in zichtbare als onzichtbare machten bestaat (Psalm 24: 10. (1 (Samuel 1: 3).

1. Reinh. Bakius (de standvastige en verstandige leraar van Maagdenburg en Grimma in den dertigjarigen oorlog) maakt bij ons vers de opmerking: “De grote schilders en beeldhouwers der ouden waren gewoon op hun meesterstukken den bescheiden titel te plaatsen: “Apelles, Polycletus maakte het” om door dit imperfectum (onvolmaakt verleden tijd) uit te drukken, dat het ten allen tijde geoorloofd was, het te verbeteren, wanneer aan hun werk iets ontbrak; daar echter aan Gods werk niets ontbreken kan wordt hier gezegd: “de hemelen zijn gemaakt.”. Laat iemand ene wereld maken, zei Augustinus, en hij zal een God zijn; daarom heeft ook de Kerk tot haar eerste geloofsartikel gemaakt: Ik geloof in God den Vader, den Almachtige, Schepper des hemels en der aarde.

2. De verhevenheid van dit woord van den Psalmist heeft ook de heidense dichter Longinus (een Platonist uit Athene, geb. 213 na Chr.) in zijn geschrift peri ufouv (over het verhevene) erkend.

7. KruisverwijzingenExodus 15:8→Jozua 3:16→Jozua 3:13→Psalmen 78:13→Psalmen 104:6→Jeremia 5:22→Habakuk 3:15→Job 38:8→— Hij vergadert de wateren der zee als op een hoop; Hij stelt den afgronden schatkameren.
   

   Hij, de Heere, vergadert de wateren der zee als op enen hoop, zodat zij zich niet meer over de gehele aarde kunnen uitstorten, gelijk dit in den beginne was (Genesis 1: 2, 9 v. Psalm 104:

9. KruisverwijzingenGenesis 1:3→Psalmen 148:5→Psalmen 33:6→Psalmen 119:90→Hebreeën 1:3→Hebreeën 11:3→Kolossenzen 1:16→Openbaring 4:11→— Want Hij spreekt, en het is er; Hij gebiedt, en het staat er.
   

   ; Hij stelt den afgronden, de diepe stromen, den bruisenden watermassa’s schatkameren 1), diepten waar zij als in kameren bewaard en ingesloten zijn.

10. KruisverwijzingenPsalmen 21:11→Jesaja 8:9→Jesaja 19:3→Psalmen 140:8→Jesaja 7:5→Jesaja 19:11→2 Samuël 15:31→Jesaja 44:23→— De HEERE vernietigt den raad der heidenen; Hij breekt de gedachten der volken.
    

    De dichter verheerlijkt hier den Heere als den Schepper der wereld en daarom wijst hij op die grote wonderen, den hemel boven ons en de zee beneden. Gelijk de korenhoop uitsteekt boven de aarde, alzo steken ook de golven, vast te zamen gehouden, boven het vaste land uit. Het is duidelijk, dat hier onder schatkameren verstaan moeten worden, de bedding der zee.

8. Laat de ganse aarde zulk ene almacht erkennen en voor den HEERE vrezen; laat alle inwoners van de wereld, die niet tot het ware volk van God behoren, voor Hem schrikken 1).

1. Alle kinderen der mensen moeten hierdoor tot Gods ere en dienst genoopt worden. Deze macht vervulle hen met ontzag, gelijk het eeuwig Evangelie, dat als een reden opgeeft, waarom men God dienen en aanbidden moet, omdat Hij, n.l. hemel, aarde en zee geschapen heeft.

9. Want, gelijk de geschiedenis der wereldschepping in Genesis 1 zo duidelijk toont, en het wonder van het onderhouden der wereld nog dagelijks bekend maakt, Hij spreekt en het is er, wat Zijn mond gesproken heeft; Hij gebiedt en het staat er, wat Hij met Zijn bevel in wezen roept, gelijk een gehoorzame dienaar, dien zijn heer roept (Psalm 119: 91). Wat kan ene macht niet doen, die door een woord de wereld gemaakt heeft? (Rom. 4: 17).

Geen geschapen macht, hoe groot en hoe hardnekkig, om hem tegen te staan, kan hem in genendeel of opzicht, in de uitvoering van Zijn werk verhinderen. Gene omwentelingen van tijden kunnen Hem van maatregelen doen veranderen, en in allerlei geval, zelfs hoe verbaasd het ons mag voorkomen, wordt Zijn eeuwige Raad vervuld en niets kan dit ooit voorkomen. Welk een vermaak moet dan de godvruchtige ziele bevangen, als zij deswege God de ere en den lof toebrengt, hoe gerust en vergenoegd moet dit Opperbestier der Godheid vervullen, haar doen zijn, in alle hare omstandigheid, als wetende, dat Zijne oneindige Wijsheid zorge voor hen draagt!.

10. Welke macht Hij over de kinderen der mensen heeft, bewijst Hij door de wijze, waarop Hij de wereld regeert a). De HEERE vernietigt den raad der heidenen, wanneer de vijanden der Kerk menen, dat zij tonnen vol schranderheid in hun beraadslagingen hebben, dan boort Hij een gat in den bodem, of Hij slaat dien in elkaar; Hij breekt de gedachten der volken, zodat zij in hare uitkomst blijken gedachten der onmacht te zijn.

1. Jes. 19: 3.

11. KruisverwijzingenSpreuken 19:21→Jesaja 46:10→Job 23:13→Jesaja 55:8→Jeremia 29:11→Efeze 1:11→Handelingen 4:27→Klaagliederen 3:37→— Maar de raad des HEEREN bestaat in eeuwigheid, de gedachten Zijns harten van geslacht tot geslacht.
    

    Maar a) de raad des HEEREN bestaat in eeuwigheid, de gedachten Zijns harten, die het heil van Zijn volk en daarin het heil der wereld bedoelen, bestaan van geslacht tot geslacht. Wie toch zou Zijne hand kunnen afwenden?

1. Spreuken 19: 21; 21: 30. Jes. 14: 24; 46: 10. Al wilden alle duivels tegenstand bieden, zo zal toch zonder twijfel God nooit teruggaan; wat Hij Zich voorgenomen heeft en wat Hij wil hebben, dat moet toch eindelijk tot zijn doel komen.

12.

II. Vs. 12-22.KruisverwijzingenPsalmen 144:15→Psalmen 147:11→Job 36:7→Job 28:24→Psalmen 11:4→Psalmen 20:7→Spreuken 21:31→1 Petrus 3:12→
— Welgelukzalig is het volk, welks God de HEERE is; het volk, dat Hij Zich ten erve verkoren heeft. De HEERE schouwt uit den hemel, en ziet alle mensenkinderen. Hij ziet uit van Zijn vaste woonplaats op alle inwoners der aarde. Hij formeert hun aller hart; Hij let op al hun werken. Een koning wordt niet behouden door een groot heir; een held wordt niet gered door grote kracht; Het paard feilt ter overwinning, en bevrijdt niet door zijn grote sterkte. Ziet, des HEEREN oog is over degenen, die Hem vrezen, op degenen, die op Zijn goedertierenheid hopen. Om hun ziel van den dood te redden, en om hen bij het leven te houden in den honger. Onze ziel verbeidt den HEERE: Hij is onze Hulp en ons Schild. Want ons hart is in Hem verblijd, omdat wij op den Naam Zijner heiligheid vertrouwen.
Hier is niet alleen de heerlijkheid des Heeren op zich zelf, welke de gemeente moet dringen en bewegen tot Zijnen lof; zij is toch Zijn volk, het volken Hem, onder wiens bijzondere Voorzienigheid alles op aarde staat; zij heeft aan Hem ene sterkere bescherming, dan de grootste wereldse macht zijn zou. Zij is zijn oogmerk en het doel van al Zijne wegen, en daarom onder Zijne regering zo veilig en geborgen, dat geen doodsgevaar haar mag verschrikken; zij heeft slechts nodig Hem als hare hulp en haar schild te erkennen, en ook in Hem de bron harer vreugde te bezitten, haar geloof en Zijne genade komen elkaar tegemoet.

12. KruisverwijzingenPsalmen 144:15→Psalmen 65:4→Deuteronomium 33:29→1 Petrus 2:9→Efeze 1:4→Johannes 15:16→Titus 2:14→Exodus 19:5→— Welgelukzalig is het volk, welks God de HEERE is; het volk, dat Hij Zich ten erve verkoren heeft.
    

    a) Welgelukzalig is het volk, diens God de HEERE is; het volk, dat Hij zich ten erve verkoren heeft.

1. Deuteronomium 33: 29. Psalm 65: 5; 144: 15. Dit is de hoofdzin, die voorop gesteld is, op welken het volgende betrekking heeft. “Volk van God-wil David zeggen-laat u toch niet door de wereld overreden, als ware de troon, op welken uw Koning hoog boven de aarde troont, een leuningstoel! Neen het is een troon, een rechterstoel, van welken met verheven blik de lotgevallen der wereld geregeerd worden. Geloof slechts vast, volk van God! dat alles onder den openbaren of verborgen invloed van Zijne macht staat; niet slechts de werken der mensen, van welke het duidelijk is, dat de uitkomst nooit in hun handen licht, maar zelfs de opwellingen van hun harten, die Hij met blindheid kan slaan; het verstand der verstandigen kan Hij dwaas en de harten der onmondigen wijs maken. Volk van God! geloof den schijn niet, volgens welken de koningen veldslagen winnen door hun macht en de krijgslieden door hun paarden, dat alles is slechts schijn. Want daar alles, wat op aarde kracht en macht heeft, deze slechts ter leen heeft van Hem, die de wereld regeert, zo kan Hij die terugnemen, wanneer Hij wil en geven aan wien Hij wil; zo werden alle overwinningen op aarde slechts door Zijne kracht behaald.”.

1. Passend volgt dit vers op het voorgaande, dewijl er weinig voordeel aan was, wat hij over de eeuwigdurendheid van den Raad Gods had gezegd, indien dit niet op ons betrekking had. Derhalve de Profeet uitroepende, dat zij gelukkig zijn, die God in Zijn bescherming heeft genomen, Wiens Raad hij zo even in herinnering heeft gebracht, zegt ons nu, dat deze niet verborgen is, maar van kracht is en gezien wordt tot het heil der Kerk. En zo zien wij, dat niet zij, die koud de macht Gods in beschouwing nemen, maar die er hun gebruik van maken voor het tegenwoordige, eerst in waarheid erkennen, dat Hij is de Bestierder der wereld.

12.

II. Vs. 12-22.KruisverwijzingenPsalmen 144:15→Psalmen 147:11→Job 36:7→Job 28:24→Psalmen 11:4→Psalmen 20:7→Spreuken 21:31→1 Petrus 3:12→
— Welgelukzalig is het volk, welks God de HEERE is; het volk, dat Hij Zich ten erve verkoren heeft. De HEERE schouwt uit den hemel, en ziet alle mensenkinderen. Hij ziet uit van Zijn vaste woonplaats op alle inwoners der aarde. Hij formeert hun aller hart; Hij let op al hun werken. Een koning wordt niet behouden door een groot heir; een held wordt niet gered door grote kracht; Het paard feilt ter overwinning, en bevrijdt niet door zijn grote sterkte. Ziet, des HEEREN oog is over degenen, die Hem vrezen, op degenen, die op Zijn goedertierenheid hopen. Om hun ziel van den dood te redden, en om hen bij het leven te houden in den honger. Onze ziel verbeidt den HEERE: Hij is onze Hulp en ons Schild. Want ons hart is in Hem verblijd, omdat wij op den Naam Zijner heiligheid vertrouwen.
Hier is niet alleen de heerlijkheid des Heeren op zich zelf, welke de gemeente moet dringen en bewegen tot Zijnen lof; zij is toch Zijn volk, het volken Hem, onder wiens bijzondere Voorzienigheid alles op aarde staat; zij heeft aan Hem ene sterkere bescherming, dan de grootste wereldse macht zijn zou. Zij is zijn oogmerk en het doel van al Zijne wegen, en daarom onder Zijne regering zo veilig en geborgen, dat geen doodsgevaar haar mag verschrikken; zij heeft slechts nodig Hem als hare hulp en haar schild te erkennen, en ook in Hem de bron harer vreugde te bezitten, haar geloof en Zijne genade komen elkaar tegemoet.

12. a) Welgelukzalig is het volk, diens God de HEERE is; het volk, dat Hij zich ten erve verkoren heeft.

1. Deuteronomium 33: 29. Psalm 65: 5; 144: 15. Dit is de hoofdzin, die voorop gesteld is, op welken het volgende betrekking heeft. “Volk van God-wil David zeggen-laat u toch niet door de wereld overreden, als ware de troon, op welken uw Koning hoog boven de aarde troont, een leuningstoel! Neen het is een troon, een rechterstoel, van welken met verheven blik de lotgevallen der wereld geregeerd worden. Geloof slechts vast, volk van God! dat alles onder den openbaren of verborgen invloed van Zijne macht staat; niet slechts de werken der mensen, van welke het duidelijk is, dat de uitkomst nooit in hun handen licht, maar zelfs de opwellingen van hun harten, die Hij met blindheid kan slaan; het verstand der verstandigen kan Hij dwaas en de harten der onmondigen wijs maken. Volk van God! geloof den schijn niet, volgens welken de koningen veldslagen winnen door hun macht en de krijgslieden door hun paarden, dat alles is slechts schijn. Want daar alles, wat op aarde kracht en macht heeft, deze slechts ter leen heeft van Hem, die de wereld regeert, zo kan Hij die terugnemen, wanneer Hij wil en geven aan wien Hij wil; zo werden alle overwinningen op aarde slechts door Zijne kracht behaald.”.

1. Passend volgt dit vers op het voorgaande, dewijl er weinig voordeel aan was, wat hij over de eeuwigdurendheid van den Raad Gods had gezegd, indien dit niet op ons betrekking had. Derhalve de Profeet uitroepende, dat zij gelukkig zijn, die God in Zijn bescherming heeft genomen, Wiens Raad hij zo even in herinnering heeft gebracht, zegt ons nu, dat deze niet verborgen is, maar van kracht is en gezien wordt tot het heil der Kerk. En zo zien wij, dat niet zij, die koud de macht Gods in beschouwing nemen, maar die er hun gebruik van maken voor het tegenwoordige, eerst in waarheid erkennen, dat Hij is de Bestierder der wereld.

13. KruisverwijzingenJob 28:24→Psalmen 11:4→Psalmen 14:2→Jeremia 23:23→Klaagliederen 3:50→Hebreeën 4:13→Genesis 6:12→Psalmen 102:19→— De HEERE schouwt uit den hemel, en ziet alle mensenkinderen.
    

    De HEERE, de alwetende Regeerder der wereld, schouwt uit den hemel (Psalm 14: 2), en ziet alle mensenkinderen in hun werken en bedoelen.

14. Kruisverwijzingen1 Koningen 8:39→Jesaja 57:15→1 Koningen 8:30→Lukas 11:2→Jesaja 66:1→Psalmen 123:1→1 Koningen 8:43→1 Koningen 8:27→— Hij ziet uit van Zijn vaste woonplaats op alle inwoners der aarde.
    

    Hij ziet uit van Zijne vaste woonplaats, van den hemel, Zijne troonzaal, op alle inwoners der aarde, dat Hij ze bewake en in Zijne macht behoude.

15. KruisverwijzingenJeremia 32:19→Psalmen 44:21→Jesaja 64:8→Job 10:8→Spreuken 27:19→Prediker 7:29→Spreuken 22:2→Job 34:21→— Hij formeert hun aller hart; Hij let op al hun werken.
    

    Hij ziet uit van Zijne vaste woonplaats, van den hemel, Zijne troonzaal, op alle inwoners der aarde, dat Hij ze bewake en in Zijne macht behoude.

16. Kruisverwijzingen2 Kronieken 32:21→2 Kronieken 20:23→Psalmen 44:3→2 Samuël 21:16→1 Koningen 20:27→1 Koningen 20:10→Exodus 14:17→1 Samuël 17:45→— Een koning wordt niet behouden door een groot heir; een held wordt niet gered door grote kracht;
    

    Hij formeert hun aller hart 1) (Zach. 12: 1. (Spreuken 21: 1), Hij bestuurt het zelfs bij de boze gedachten, die daarin opstijgen (2 Samuel 24: 1 ); Hij let op al hun werken, en richt wat zij ondernemen zo in, dat het Zijn wereldplan, dat voor Zijn volk een plan des heils is, moet dienen.

1. Ziet daar onzen troost als ouders. Kunnen wij het hart onzer kinderen formeren? Neen, dat is het werk van God. Zo moeten wij hen dan Gode opdragen en bidden: “O God, formeer Gij hun hart!” Het onophoudelijk verbieden der kinderen, om dat niet te smaken, en dit niet aan te raken, baat op zich zelven niet. Al trekken wij hen nog zulk een stijf keurslijf aan, het helpt niet tot hunnen groei, maar knelt hen alleen. Maar hen in de tegenwoordigheid Gods te stellen, en te zeggen: “God ziet het, en zal er u eenmaal rekenschap van vragen” dat heeft klem.

De Formeerder van alle menschenharten heet Jehova, gelijk Zach. 12: 1, vergel. Spreuken 24: 12, als hun Schepper. Als zodanig is Hij het ook, die op alle wenken der mensen acht geeft, wat Hij vormt voor hun ontstaan in de door Hem gevormde werkplaats der Kerk. Op gehoorvolle wijze wordt ieder mens bij den aanvang des levens bezield met den geest. God is de Vader des Geestes. Daarom juist is al wat bestaat besloten in Zijne alwetendheid en almacht. Hij houdt toezicht over alles, en maakt alles dienstbaar aan de oogmerken van zijn wereldplan, het plan tot heil des volks. Zonder Hem geschiedt niets, alles door Hem. De zegen des konings, het behoud van den held, zijn niet hun eigen werk. Hun grote legermacht of lichaamskracht vermag niets zonder God, die ook in de zwakken machtig zijn kan. Ook het strijdpaard is voor de overwinning een veelbelovend, maar niets uitvoerend ding; niet zijn grote kracht is het, die den ruiter kan redden, van Jehova is de zegen, Hij verleent ze aan wien Hij wil.

16. Een koning wordt niet behouden in den strijd, verkrijgt de overwinning niet door een groot heir, dit is slechts tweede oorzaak, de eerste en laatste is integendeel God, die ook in de zwakken machtig kan zijn, als Hij het wil; een held, wanneer hij grote dingen doet (2 Samuel 21: 15 vv.), wordt niet gered door grote kracht, alsof het zijn eigen werk ware, wat hij verricht; maar gelijk God hem de kracht gegeven heeft, zo moet Hij ook in elk bijzonder geval de uitwerking en het gevolg verlenen. In den strijd bij Arbela werd het getal der Perzen gerekend tussen de vijf honderd duizend en een millioen mensen, maar zij werden geheel geslagen door Alexanders leger van vijftig duizend, en de vroeger zo machtige Darius was spoedig overwonnen. Napoleon voerde meer dan een half millioen mensen in Rusland, maar de ontzaglijke winter maakte het leger tot een wrak, en de bevelhebber was spoedig een gevangene op de eenzame rots van St. Helena. Dit vers is door de geschiedenis bewaarheid. De sterkste legers smelten als sneeuwvlokken, wanneer God tegen hen is.

17. KruisverwijzingenPsalmen 20:7→Spreuken 21:31→Psalmen 147:10→2 Koningen 7:6→Hosea 14:3→Job 39:19→Prediker 9:11→Jesaja 30:16→— Het paard feilt ter overwinning, en bevrijdt niet door zijn grote sterkte.
    

    Een koning wordt niet behouden in den strijd, verkrijgt de overwinning niet door een groot heir, dit is slechts tweede oorzaak, de eerste en laatste is integendeel God, die ook in de zwakken machtig kan zijn, als Hij het wil; een held, wanneer hij grote dingen doet (2 Samuel 21: 15 vv.), wordt niet gered door grote kracht, alsof het zijn eigen werk ware, wat hij verricht; maar gelijk God hem de kracht gegeven heeft, zo moet Hij ook in elk bijzonder geval de uitwerking en het gevolg verlenen. In den strijd bij Arbela werd het getal der Perzen gerekend tussen de vijf honderd duizend en een millioen mensen, maar zij werden geheel geslagen door Alexanders leger van vijftig duizend, en de vroeger zo machtige Darius was spoedig overwonnen. Napoleon voerde meer dan een half millioen mensen in Rusland, maar de ontzaglijke winter maakte het leger tot een wrak, en de bevelhebber was spoedig een gevangene op de eenzame rots van St. Helena. Dit vers is door de geschiedenis bewaarheid. De sterkste legers smelten als sneeuwvlokken, wanneer God tegen hen is.

18. KruisverwijzingenPsalmen 147:11→Job 36:7→1 Petrus 3:12→Psalmen 13:5→Hebreeën 6:18→Psalmen 52:8→Psalmen 34:15→Romeinen 4:4→— Ziet, des HEEREN oog is over degenen, die Hem vrezen, op degenen, die op Zijn goedertierenheid hopen.
    

    Het paard, het strijdros feilt ter overwinning; naar het uiterlijke vermag het veel, in waarheid echter niets, en het bevrijdt niet door zijne grote sterkte, (Spreuken 21. 31). Wanneer nu zulk ene almacht dengenen, die God niet vrezen, slechts verschrikkelijk kan zijn, hoe troostrijk is zij daarentegen voor hen, die op Zijne goedheid mogen hopen, vs. 18 en 19. Zo vertrouwt zich Gods volk den Heere toe; het verheugt zich in zulk enen God en vertrouwt op Zijnen naam. (vs. 20-22).

De inhoud van dezen Psalm is voornamelijk de verkondiging van Gods oppermacht en vrijmacht. Al de kracht is in God, en komt van God. Tegen alles nu is niets te doen. En dit is niet enkel waar op het gebied der natuur, maar ook op het gebied der genade. Tegenover dat alles van God en Christus staat het niets van den mens. En toch maakt deze godsdienst, hoe ongelofelijk het voor de ongelovigen ook zij, gene zorgeloze mensen, maar juist de meest ijverige arbeiders in Gods wijngaard. Is het gene wonderbare godsdienst? Wat verstand zou haar hebben kunnen uitvinden, dan het verstand van God alleen? Zij weet niets van eigen kracht; alles doet de Heere alleen, en toch weet zij ook niets van lijdelijkheid, maar spreekt gedurig van geloven, bidden, worstelen en volharden tot den einde toe. Men bestudere slechts het evenwichtstelsel der Schrift, en men zal zich verwonderen. Gelijk in de natuur altijd twee krachten tegen elkaar overstaan, die elkaar in evenwicht houden, zo ook de Schrift. Het blijft een strijd om in te gaan, een worstelstrijd tot den bloede, en toch, de zaligheid is niet uit de werken, maar uit den Roepende. Ja, hoe meer een mens gevoelt, dat hij niets kan doen, des te meer gevoelt hij, wat God in hem kan doen en doet. Doch dit moet bij ondervinding gekend worden. Er zijn tegenstrijdigheden in de leer, die zich in de praktijk harmonisch oplossen. De leer van Gods vrijmacht en van ‘s mensen vrijen wil leveren ene menigte zulke tegenstrijdigheden op, maar in de praktijk bestaan zij niet.

18. Ziet, des HEREN a) oog is over degenen, die Hem vrezen, op degenen, die (Jes. 29: 7 ), op Zijne goedertierenheid hopen

1. Job 36: 7. Psalm 34: 16. 1 Petrus 3: 12. De zwakste der gelovigen, de minste der heiligen heeft reden om te hopen. Het Evangelie is zo ingericht, het verbond zo geregeld. God heeft zulk een ruimen maatregel genomen, dat ieder van hen “goede hoop in genade” (2 Thessalonicenzen. 2: 16) mag hebben. Allen, die van die soort zijn, hebben de toestemming worden opgewekt, ja bevolen te hopen. Hun hopen verheugt God, gelijk het een troost voor hen zelven is.

19. KruisverwijzingenPsalmen 37:19→Mattheüs 6:31→Spreuken 10:3→Jesaja 33:16→Johannes 10:28→Job 5:19→Psalmen 91:3→Handelingen 12:11→— Om hun ziel van den dood te redden, en om hen bij het leven te houden in den honger.
    

    Om hun ziel van den dood te redden (Psalm 7: 6 ), niet alleen in oorlogstijd maar uit elk gevaar, en om hen bij het leven te houden in den honger.

20. KruisverwijzingenPsalmen 144:1→Jesaja 8:17→1 Kronieken 5:20→Jesaja 40:31→Psalmen 115:9→Psalmen 130:5→Psalmen 27:14→Psalmen 62:1→— Onze ziel verbeidt den HEERE: Hij is onze Hulp en ons Schild.
    

    Onze ziel, zo zeggen dan wij, die tot het volk in vs. 12 behoren, verbeidt den HEERE, (Genesis 49: 18), Hij is onze hulp en ons schild (Deuteronomium 33: 26, 29). Antigonus, koning van Syrië, was gereed om slag te leveren tegen het eiland Andros; hij zond een smaldeel uit, om de bewegingen van zijne vijanden gade te slaan en hun sterkte op te nemen. Toen dit terugkeerde berichtte het, dat zij meer schepen hadden, en die beter bemand waren dan de zijne. “Wat,” zei Antigonus, “dat kan niet zijn, quam multis meipsum opponis, voor hoe velen rekent gij mij?” bedoelende, dat de waardigheid van een aanvoerder tegen velen opwoog, voornamelijk wanneer die met kracht en ervaring was toegerust. En waar is macht, waar is kennis als bij God? Hij is Heer der heirscharen, bij Hem alleen is macht om Israël te bevrijden uit al zijne benauwdheden. Hij kan het doen, Hij wil het doen, Hij zal het doen. Hij is wijs van hart, en machtig van arm; buiten Hem is er geen redder, geen bevrijder; Hij is een schild voor de rechtvaardigen, een sterkte voor de zwakken, ene toevlucht voor de verdrukten. Hij is instar omnium, alles in allen, en wie is Hem gelijk in de gehele wereld?

21. KruisverwijzingenZacharia 10:7→Johannes 16:22→Psalmen 13:5→Psalmen 28:7→Psalmen 30:10→Lukas 1:47→Psalmen 32:10→1 Kronieken 16:10→— Want ons hart is in Hem verblijd, omdat wij op den Naam Zijner heiligheid vertrouwen.
    

    Hij is bovendien ons Eén en ons Alles; want ons hart is in Hem verblijd, die de enige bron onzer vreugde is, omdat wij op den naam Zijner heiligheid 1) vertrouwen, in welken al onze hulpe is.

1. Of, Zijn heiligen Naam. Die Naam is voor Gods volk de steun en sterkte, het voorwerp van geloof en hoop, maar ook van liefde. Dewijl God Zijn Naam heeft geopenbaard en in Zijn Naam Zijn Wezen, daarom kan de Kerk van alle eeuwen van dien Naam zo zeker en vast alles verwachten; wat zij nodig heeft, ook in donkere lotsbedelingen. Daarom bidt de dichter ook in vs. 22: “Uwe goedertierenheid, Heere! zij over ons, gelijk als wij op U hopen.”

22. KruisverwijzingenMattheüs 9:29→Psalmen 119:76→Psalmen 5:11→Psalmen 13:5→Psalmen 119:49→Psalmen 32:10→— Uw goedertierenheid, HEERE! zij over ons; gelijk als wij op U hopen.
    

    Uwe goedertierenheid; HEERE! zij over ons. Gij hebt ons doen vertrouwen op dien zegen; zal dat vertrouwen, o God der waarheid! niet beschaamd worden? Sterk den zegen, gelijk als wij op U hopen. De rechtvaardige verklaart hier zijn vast besluit, om in geloof en geduld te volharden, wachtende op de komst van zijn Heer en Redder, de hoop der Kerk was altijd op den Messias. Van ouds bad zij om de genade van Zijne eerste komst, nu verwacht zij Zijne tweede. Vergun ons, o Heere, te hopen op hetgeen, waarin wij nooit teleurgesteld zullen worden. Gods genade is op ons, naar de mate, dat wij op Hem hopen.

23. Beth. Mijne ziel zal zich beroemen in den HEERE, als in hem, die mijne hulp en mijn God is (Psalm 42: 12); de zachtmoedigen, die gebogen gaan onder harte-leed, zullen het horen, wat ik tot Zijne eer te zingen en te zeggen heb, en zullen verblijd zijn, wanneer zij hetgeen aan mij geschiedt als ene voorzegging van eigen heil erkennen.

1. Onder zij, zachtmoedigen hebben wij hier te verstaan, de verootmoedigden, die gebogen gaan onder den druk der ellende en neergebogen zijn onder de kastijdende hand Gods. Zie Kantt. Psalm 10: 17.

4. Gimel. Maakt daarom, alle gij vromen! den HEERE met mij groot, en laat ons, daar wij toch één zijn als kinderen van een God, en één leed en ene vreugde gevoelen, zijnen naam samen verhogen. Even als onze schoonste, geestelijke liederen, hoewel bijzondere omstandigheden tot het ontstaan aanleiding gaven, toch niet over deze handelen, maar tot ene algemene klacht, of algemenen lof Gods opklimmen, zo prijst ook deze Psalm niet de bijzondere redding, maar spreekt den lof uit van God, die de ellendigen hoort.

Deze Psalm was in de oude kerk de communiepsalm, waartoe het woord vs. 9 hem bijzonder geschikt maakte.

5. Daleth. Ik heb den HEERE gezocht in het gebed, dat men in Psalm 56 lezen kan, en Hij heeft mij geantwoord, door verhoring met de daad, en mij Uit al mijn vrezen gered, daar ik bij mijne wegvoering naar Achis (1 Samuel 21: 11 vv.) geen ander lot voorzag, dan dat ik of door der Filistijnen wraak zou bezwijken, of aan Saul, mijnen dood-vijand zou overgeleverd worden.

6. He. Van. Zij hebben op Hem gezien, gelijk een kind in groten nood naar vader of moeder om hulp uitzien, ja Hem als een waterstroom aangelopen, in gebeden en smekingen met Hem worstelende, en hun aangezichten zijn niet schaamrood geworden, zodat de vervolgers beschaamd moesten heengaan. Liever: “Die op Hem gezien hebben en Hem als een waterstroom hebben aangelopen, zijn niet schaamrood geworden.” Het kan ook overgezet worden (de Wette): “Die op Hem zien, worden verhelderd en hun aangezicht mag niet schaamrood worden.”. Dat is Christus of Gods heerlijkheid in Hem; die daarop ziet zal niet verstoten worden. Het is hun geloof, dat uitgedrukt wordt door hun zien op Hem, dat ene daad van vertrouwen is, voortkomende uit een kennen van wie en wat Hij is. Het gevolg is, dat zij verhelderd zijn, dat zij nieuwe gemeenschap van geestelijk, reddend, verfrissend licht van Hem ontvangen en bijgevolg van alle andere genadegiften; alzo is hun geloof niet beschaamd. Wij moeten niet vertragen geestelijke vereniging te zoeken in de oefening van hetzelfde geloof. Van dit zien naar Christus, van dit aanschouwen Zijner heerlijkheid hangt onze gehele redding af, en daarom is voor alles nodig, alzo te doen. Dit is de leiding door den Heiligen Geest gegeven, om Hem te bereiken.

7. Zain. Het is zo geweest, gelijk in vs. 5 gezegd is. Ik heb bevonden, dat het in vs. 6 gezegde waar is. Deze ellendige, ik David, de rechtvaardig ellendige, de buitengewoon ellendige, de diep ellendige riep, en de HEERE hoorde 1); en Hij verloste hem uit al zijne benauwdheden.

1. Hij was een gering man, naar wie niemand zag, toch was hij welkom bij den troon der genade; de Heere hoorde hem, nam kennis van zijn lot en zijne gebeden, en redde hem uit alle benauwdheden. God wil acht slaan op het gebed van den ellendige. (Psalm 102: 17 zie Jes. 57: 15).

8. Cheth. Ik heb het bovendien dikwijls genoeg in mijn leven ondervonden, dat waar de nood het hoogste is, Gods hulp het meest nabij is. De Engel des HEREN, niet enig engel, maar het Woord, de grote openbaarder Gods (Genesis 16: 7 vv., 18: 2 vv., 21: 17 vv., 22: 11 vv.; 31: 11; 48: 16. 3: 2 vv., 14: 19; 23: 20 vv., 33: 14.), legert zich met het hemelheer, welks bevelhebber Hij is (Jozua 5: 14), rondom degenen, die Hem vrezen; en rukt hen uit 1), uit hunnen nood en hun ellende (Genesis 32: 1 vv. (2 Koningen 6: 17. Psalm 91: 11 vv.).

1. Hier is van toepassing, dat de gelovigen hiervan zeker overtuigd zijn, dat, ofschoon zij aan vele ellenden onderworpen zijn, God echter hun getrouwe Bewaker is van hun leven. Maar opdat hij te meer hen in hun hoop bevestige, voegt hij er niet te vergeefs bij, dat zij door de hand en zorg der Engelen beschermd worden, die Hij wil behouden. Het zou wel voldoende zijn, om aan God enig en alleen die macht toe te schrijven, maar om onze zwakheden te hulpe te komen, verwaardigt Hij zich, om Zijne Engelen als dienaren te gebruiken. En niet weinig zet dit kracht bij, om ons geloof te bevestigen, dewijl de ontelbaar velen Gode gehoorzaam zijn, zo dikwijls Hij ons hulp wil verschaffen. Ja, de Engelen, die genoemd worden hemelse vorsten en krachten, altijd er op aangelegen om ons leven te beschermen, dewijl zij weten, dat dit ambt hun is opgedragen. En God wordt naar waarde wel genoemd een muur voor Zijn Kerk en een vaste burg, maar de aanwezigheid van Zijne hulp drukt Hij uit in Zijne Engelen, om zich te schikken naar ons onverstand. Overigens, wat Hij omtrent een Engel in het enkelvoud zegt, geldt voor allen, dewijl zij allen genoemd worden gedienstige Geesten, om onze zaligheid te bevorderen. De slotsom nu is deze, dat, ofschoon vele vijanden ons bestrijden en vele ongevallen ons belagen, de Engelen Gods echter met een onoverwinnelijke kracht Gods gewapend, zich om ons legeren en van alle zijden hun hulp opstellen, om ons van alle rampen te bevrijden.

De Engel des Verbonds, de Heere Jezus, aan het hoofd van alle hemelse legerscharen, omringt met Zijne wapenen de woningen der heiligen. Even als legerscharen zijn de dienende geesten geschaard rondom de uitverkorenen des Heren, om te dienen, te verdedigen en te vertroosten.

De Engel des Heren is in dit Psalmenpaar (Psalm 34 en 35) in zijn tweevoudigen aard voorgesteld als een Engel van genade en een Engel des gerichts (Psalm 35: 6). Deze Psalmen kunnen in dit opzicht vergeleken worden bij het twaalfde hoofdstuk van de Handelingen der Apostelen, waar de Engel des Heren zich openbaart in de verlossing van Petrus en in het doden van den vervolger Herodes Agrippa. Hier is door den Engel van Jehova de tegenwoordigheid van Christus in de kerk bedoeld, even als van ouds in het leger van Israël, en de dienst der geschapen geesten voor degenen, die de zaligheid beërven, als in het geval van Eliza (2 Koningen 6: 17). Engel des Heren was voor den vromen Israëliet, dus ook voor den man naar Gods harte, een liefelijke naam. Die naam wekte een lieflijke herinnering bij hem op. Want de Engel des Heren had Israël geleid door de woestijn naar het Kanaän der ruste hier beneden. En hoe dit volk ook afweek en murmureerde, ja diep zondigde tegen den Heere, toch in de vuur- en wolkkolom had Israël het bewijs, dat de Heere hen niet deed naar de zonde en niet vergold naar de overtredingen. De Engel des Heren bleef onder allerlei omstandigheden aan de spitse van het volk.

9. Teth. Ondervindt dan ook, gij anderen, wat ik ervaren heb, opdat gij leert kennen, wat ik leerde kennen. Smaakt en ziet, dat de HEERE goed is voor dien, die op Hem wacht, en voor de ziel, die naar Hem vraagt (Klaagt. 3: 25); welgelukzalig is de man, die op Hem betrouwt, want zulk een zal nooit tot schande worden (Psalm 31: 2; 71: 1). Het “smaakt en ziet” nodigt als het ware tot een kostelijk maal, dat reeds lang gereed stond. De imperatieven hebben ene niet paraenetische (vermanende) maar belovende betekenis.

Het smaken (Hebr. 6: 4 vv. 1 Petrus 2: 3 vóór het zien; want geestelijke ervaring leidt tot geestelijke kennis en omgekeerd.

Hij leert als David kennen, die als David lijdt.

10. Jod. Vreest den HEERE, gij Zijne heiligen! die u van de wereld afgezonderd hebt, en als volk van Zijn eigendom geroepen zijt, om Hem te dienen (1 (Petrus 2: 9); want die Hem vrezen, hebben geen gebrek 1) (Psalm 33: 18 vv., 37: 19).

1. Hier vermaant hij de gelovigen, opdat zij den deur van Gods genade mogen openen tot heiligheid en het beoefenen van de gerechtigheid. Wij weten hoe de mensen in het algemeen zich laten zien, dat men óf tot bedrog, óf tot schurkerij, óf tot onrechtvaardige wreedheid geneigd is. Er kan hun niet iets geschieden of de begeerte prikkelt de gelovigen, om met de wolven te huilen in het bos. Maar opdat zij zich nu vrijhouden van alle onrecht en echter de publieke manier om te leven hen als een stormwind voortsleurt, menen zij, dat zij door de noodzakelijkheid genoeg verontschuldigd worden. Deze beproevingen legt David nu een teugel aan.

11. Caph. De jonge leeuwen, de machtigen en rijken (Job 4: 10 vv. ), lijden armoede, en hongeren, ondanks den groten voorraad, dien zij op onrechtvaardige wijze zamen brengen (Psalm 37: 20), maar die den HEERE zoeken hebben geen gebrek aan enig goed, hoewel zij dikwijls veel moeten lijden (vs. 20; Psalm 23: 1,4, Luk. 22: 35 vv.). Dikwijls is het niet goed voor iemand om van aardse zegeningen omringd te zijn, gelijk sterke drank niet goed is voor zwakke hersenen. Ja, indien een, die God zoekt aan iets gebrek meent te hebben, kan hij er zeker van zijn, dat het niet goed voor hem is, en dan is het beter dat hij het mist dan dat hij het bezit. Welk verstandig mens zal klagen over het gemis van datgene, dat hem, zo hij het bezat, in plaats van voordelig, nadelig zou zijn? Het is gelijk een zwaard voor razenden, of een mes voor een kind. Gemis, als het geheiligd wordt, is een krachtig middel om in ons levensverbetering te wekken; het dringt tot gebed, het wendt van de wereldliefde af, het houdt ons steeds bereid tot den geestelijken strijd, het ontdekt of wij ware gelovigen of huichelaars zijn, het voorkomt, dat groter kwaad van zonde en straf tot ons komen, het maakt nederig, gelijkvormig aan Christus, ons hoofd, vermeerdert ons geloof, onze dankbaarheid, onze geestelijke wijsheid en desgelijks ons geduld. Macht hebben en sterk zijn is niet genoegzaam om verzadigd te worden en welvaart te genieten. De leeuw, al staan hem muil en klauwen ten dienste, moet dikwijls gebrek hebben, terwijl de machteloze en ellendige, die gene andere toevlucht heeft dan bij den Heere, zich kan verzadigen.

12.

II. Vs. 12-23.KruisverwijzingenPsalmen 144:15→Psalmen 147:11→Job 36:7→Job 28:24→Psalmen 11:4→Psalmen 20:7→Spreuken 21:31→1 Petrus 3:12→
— Welgelukzalig is het volk, welks God de HEERE is; het volk, dat Hij Zich ten erve verkoren heeft. De HEERE schouwt uit den hemel, en ziet alle mensenkinderen. Hij ziet uit van Zijn vaste woonplaats op alle inwoners der aarde. Hij formeert hun aller hart; Hij let op al hun werken. Een koning wordt niet behouden door een groot heir; een held wordt niet gered door grote kracht; Het paard feilt ter overwinning, en bevrijdt niet door zijn grote sterkte. Ziet, des HEEREN oog is over degenen, die Hem vrezen, op degenen, die op Zijn goedertierenheid hopen. Om hun ziel van den dood te redden, en om hen bij het leven te houden in den honger. Onze ziel verbeidt den HEERE: Hij is onze Hulp en ons Schild. Want ons hart is in Hem verblijd, omdat wij op den Naam Zijner heiligheid vertrouwen.
Op het loflied volgt ene onderwijzing: David wendt zich tot de gelovigen, spreekt die aan, en zegt, dat hij hun de kunst ook wil leren, hoe zij een rustig leven kunnen hebben en voor vijanden kunnen veilig zijn. Deze kunst bestaat in godsvrucht, en dat men zijnen mond wel beware, niets kwaads doe en den vrede najage; daarop zal volgen verhoring des gebeds, redding uit elk gevaar, de genadige tegenwoordigheid, bijwoning en troost Gods, den Beschermer van lichaam en van leven.

12. Lamed. Komt, gij kinderen! hoort naar mij 1); ik zal U des HEREN vreze leren, en u niet alleen tonen, wat zij is, maar voornamelijk ook de krachtigste gronden aanvoeren, die u daartoe moeten bewegen en opwekken.

1. Dit is de tedere aanspraak van den in Gods wegen ervaren meester aan allen en een iegelijk. Vergelijk Spreuken 1: 8; 10: 15. De Psalmist onderneemt de vreze des Heren te leren; deze sluit alle deugden van den godsdienst in. Wij moeten naarstig zijn, om deze bede aan ons en aan onze kinderen te leren. Laten de jeugdigen beginnen de vreze des Heren te leren, indien zij den waren troost en hierna het eeuwige leven begeren, zij zullen het gelukkigst zijn, die het vroegst beginnen zulk enen goeden meester te dienen.

Gij kent uwe aardse ouders, ja maar zorgt, dat gij uwe hemelse kent; Gij kent de vaders naar het vlees, maar zoekt den Vader der geest te kennen. Gij zijt ervaren, waarin ook, in de Odon van Horatius, de eclogae van Virgilius, de Oratie’s van Cicero; maar o, zoek verstand te krijgen in David’s Psalmen, in Salomo’s Spreuken en de overige boeken der Heilige Schrift. Het Manna moest in den morgen verzameld worden. Aurora musis amica, de morgen is de vriend der Muzen. O ken uwen Schepper in uwe kindsheid. Die mij vroeg zoeken zullen mij vinden. (Spreuken 8: 17).

13. Mem. a) Wie is de man, die lust heeft ten leven, die dagen lief heeft, om het goede te zien? Wie verlangt waarachtig gelukkig te zijn?

1. 1 Petrus 3: 10. De zegen van het leven ligt niet in de lengte, maar in het gebruik. Hij leeft soms het langst, die het kortst leeft.

14. Hun. Zeker wil ieder dezen zegen. Ik zal u dan het enige middel noemen, om dat geluk te verkrijgen. Bewaar uwe tong 1) van het kwaad, en uwe lippen van bedrog te spreken (Jak. 1:

26. .

27. De tong staat in gemeenschap met het hart; zij openbaart naar buiten, wat er binnen in ons is. Bewaar uwe tong, wil dus zeggen: “Bewaar uw hart.”.

15. Samech. Wijk af van het kwaad 1), en doe het goede (Psalm 37: 27); zoek den vrede, en a) jaag dien na2).

1. Rom. 12: 18. 2 Kor. 13: 11. Hebr. 12: 14.

1. Ga van het kwade weg. Houd er niet alleen uwe handen af, maar uzelven geheel en al. Leef niet naast het pesthuis, vermijd het hol van den leeuw, ontwijk het hol van den ander, Plaats een afstand tussen u en de verzoeking.

2. Daar het “Vreest God” geïndividualiseerd (in bijzonderheden verklaard) moet worden, worden de plichten jegens den naaste naar David’s gewoonte in ‘t bijzonder op den voorgrond gesteld, omdat hier de huichelarij, die zo gaarne de belofte, welke haar niet toebehoort, zich toe-eigent, minder speelruimte vinde.

Vrede zoeken en dien najagen is meer dan dien niet verstoren en over tweedracht treuren en klagen, men moet zich op ‘t herstellen van den vrede toeleggen, er jacht op maken als op ‘t edelst wild.

16. Ain. a) De ogen des HEREN zijn op de rechtvaardigen, en Zijne oren (Psalm 10: 17, 17: 1; 130: 2) tot hun geroep. Hij ziet op hen en verhoort hun gebeden.

1. Job 36: 7. Psalm 33: 18. 1 Petrus 3: 12. Hij slaat Zijn oog op de rechtvaardigen met de grootste tederheid, zij zijn Hem zo dierbaar, dat Hij Zijne ogen niet van hen kan aftrekken; Hij bewaakt ieder van hen zo zorgvuldig en ijverig, alsof het ‘t enige schepsel in ‘t heelal ware. Ogen en oren zijn beide bij den Heere naar Zijne heiligen gekeerd; Zijn gehele hart is bij hen; zij zijn door anderen veracht, zij worden niet door Hem vergeten. Hun geroep hoort Hij aanstonds, even als ene moeder zonder twijfel haar ziek kindje hoort; het geschreeuw moge gebroken, klagend, ongelukkig, zwak, ongelovig zijn, het Vader-oor vangt aanstonds elk bewijs van klacht of geroep op, en Hij is niet traag in het beantwoorden van de stem Zijner kinderen.

17. Pe. Het aangezicht des HEREN is daarentegen tegen degenen, die kwaad doen (vgl. 1 Petrus 3: 10-12), in toorn, om hun gedachtenis van de aarde uit te roeien (Job 18: 17 vv.)

18. Tsade. Zij 1), de rechtvaardigen, roepenuit de diepte van de aan zich zelf wanhopende ziel, en de HEERE hoort, en Hij redt hen uit al hun benauwdheden (vs. 5 en 7).

1. Dit woord slaat terug op vs. 16, gelijk de dichter in ‘t algemeen vooral de rechtvaardigen in zijne gedachte heeft, en wat hij van de goddelozen zegt slechts als schaduw in aanmerking komt, die het licht te meer moet doen uitkomen.

19. Koph. a) De HEERE is gelijk een geneesheer de kranken, gelijk een herder de schapen, gelijk de leermeester de discipelen, als een vader de kinderen, als een verlosser de gevangenen, als een redder de bestredenen nabij de gebrokenen van harte, nabij hen, die door uit- en inwendige levenservaringen hun onmacht, ellende en zonde recht hebben leren kennen, en Hij behoudt de verslagenen van geest, de verslagenen ten opzichte van hun gemoed, waarin dus al het harde, al wat genade tegenstreeft, geweken is, en dat tot een zachteren grond geworden is, geschikt om het zaad te ontvangen.

1. 2 Tim. 3: 11. Gebroken harten menen, dat God verre van hen is, wanneer Hij juist het meest nabij is; hun ogen worden gehouden, dat zij Hem, hun besten vriend, niet zien. Inderdaad Hij is met hen en in hen, maar zij weten het niet. Zij lopen heen en weer, zoekende vrede in hun eigene werken, of in bevindingen, of in gesprekken en sluitredenen, terwijl de Heere nevens hen is en de eenvoudige daad des geloofs Hem zal openbaren.

Waren wij meer hopeloos, hulpeloos, meer wezen (Hos. 14: 4), wij zouden meer genade vinden van des Heren Jezus hand. O dat God ons wilde doen ontwaken en dezen dag in de zonde slapende zielen wilde komen wakker schudden. O dat Zijn Woord mocht zijn als een bliksem, die de binnenzijde van uzelven liet zien. O arme zondaar! gij hebt een ondragelijken last van zonde en schuld op uwe ziel liggen, gereed om u neer te drukken in de hel, en toch gij gevoelt het niet, gij hebt den toorn Gods boven uw hoofd hangen wegens de kortheid van uw leven, zodat gij misschien geen jaar, misschien zelfs niet ene maand meer vrij blijft, maar gij ziet het niet, indien gij het zaagt, dan zoudt gij schreeuwen als eens in het veld van Borworth geroepen werd: “Een paard, een paard! een koninkrijk voor een paard!” Zo zoudt gij uitroepen: “Niemand dan Christus, niets dan Christus, tien duizend werelden voor Christus!” De vromen worden ten opzichte van hunnen gemoedstoestand nader beschreven: Zij komen in hun moeite niet met trotsheid, maar verlost van zelfvertrouwen tot Jehova.

O hoe veel beter is het toch van een verbroken hart en een verslagen geest te zijn, maar daarbij het opzicht en de bewaring des Heren ook over zijne beenderen te genieten, zodat er niet een verbroken wordt (vs. 21), dan wanneer iemand hals en benen moeten verbroken worden, omdat hij niet wil, dat zijn hart gebogen worde.

20. Resch. a) Vele zijn de tegenspoeden des rechtvaardigen 1), daar hij te zamen leeft met de goddelozen, die hem haten en vervolgen, en hij voor zich zelven nog de loutering en beproeving zozeer nodig heeft; maar uit alle die redt hem de HEERE, onder wiens bijzondere zorg hij staat.

1. 2 Tim. 3: 12.

1. Mogen onze smarten vele in getal, hard van aard, lang van duur zijn, Gods genadegiften zijn talrijker, Zijne wijsheid is wondervoller, Zijne macht groter; Hij zal ons uit die alle bevrijden. Wel onzer, dat het zo is! Want waren de vromen van elk bezwaar en van elke nood voor altijd vrij, hoe zouden de onreine begeerten ons van God aftrekken, hoe zou het geloof verflauwen, de aanroeping Gods ophouden en vleselijke gerustheid de overhand nemen.

Gods kinderen treft vaak nog meer kwaad dan de goddelozen, dan hen, die van God vervreemd, zijn vijanden zijn. Immers, zij delen niet slechts in het gemeen leed der aarde, zoals de zonde in de wereld inkwam, maar zij hebben bovendien de verdrukking en het lijden om Christus wil te verduren, en geen van Gods kinderen ontkomt aan de Vaderlijke roede der beproeving en kastijding tot hun heiliging. Daarom zijn hun tegenspoeden velen, meer dan der goddelozen.

21. Schin. Hij, de Heere, bewaart al zijne beenderen a); niet één van die wordt zonder Gods uitdrukkelijken wil en Zijne wijze beschikking gebroken 1).

1. MATTHEUS. 10: 30. Joh. 19: 36.

1. De Christelijke lezer herinnert zich hierbij den Gekruisigde; inderdaad kan het profetische woord des O. Testaments, dat in Joh. 19: 33 vv. aangehaald wordt, evenzo goed beschouwd worden uit onzen Psalm, als uit Exodus 12: 46 genomen. Niet alleen het paaslam, maar enigermate ook al het lijden der rechtvaardigen is ene type (voorbeeld); niet alleen het wezen der godsdienstige symboliek (beeldspraak) wordt in Christus vervuld gezien; niet alleen de geschiedenis van Israël en van David recapituleert (herhaalt in ‘t kor

2. zich in Hem, niet alleen het menselijk lijden wordt bij Hem verdiept tot het diepste punt, maar ook alle den rechtvaardige gegevene beloften worden in Hem, in bijzondere mate vervuld, omdat Hij de Rechtvaardige is in den absoluutsten (volkomensten), de Heilige Gods in een enigen zin.

Het paaslam, waarvan geen been gebroken werd, schaduwde Christus af, van wiens lichaam geen been zou gebroken worden, en op dezelfden tijd schaduwde het vooraf de volkomen bewaring en veiligheid van Christus lichaam, de kerk. Dit woord is volkomen vervuld in den Christus Gods, maar in zekeren zin ervaren alle gelovigen het. Het is ten slotte ene heerlijke gedachte, dat de vijand niet verder kan gaan en zal gaan, dan de Heere God het toelaat. Een zeker schrijver zegt dan ook terecht: “Er is altijd een uiterst punt, tot waar de vijand komen kan en verder niet. Het vlees van de gelovigen mag gewond, doorboord, ja verscheurd worden, maar tot het innerlijk beendergestel mag de vijand niet doordringen.”

22. Thau. De boosheid zal de goddelozen doden; in de strikken voor anderen gespannen zullen zij zelf vallen, de natuurlijke gevolgen der zonde zullen hen de bezoldiging doen vinden, al worden zij ook lang gespaard, en die den rechtvaardige haten, zullen schuldig verklaard worden, en zelf in ‘t verderf vallen (Psalm 5: 11).

23. De HEERE verlost daarentegen de ziel Zijner knechten, wanneer zij in ongeluk geraken, dat hen met den dood dreigt, en allen, die op Hem betrouwen, zullen niet schuldig verklaard worden, maar blijken onschuldigen te zijn, en als zodanig zullen zij verschoond blijven. Wellicht is dit vers evenzeer ene liturgische bijvoeging, als Psalm 14: 7; 25: 22; ten minste komt hier, nadat de rij van de letters van ‘t Hebreeuwse Alfabet doorlopen is de Pe nog eens voor, terwijl het vers den inhoud van den Psalm nog eens in ene korte somma samenvat.