het eerste jaar van Belsazar, In dit hfdst. wordt voorgesteld dezelfde profetie van de vier monarchieën [doch met een ander gezicht] die in Dan 2 voorgedragen is.

Hertaald: het eerste jaar van Belsazar, In dit hoofdstuk wordt dezelfde profetie van de vier monarchieën voorgesteld die in Dan. 2 is voorgedragen, maar dan in een ander gezicht.

zag Daniël een droom, Tot hiertoe zijn verhaald de gezichten, die de koningen van Babel gehad hebben, welke Daniël heeft uitgelegd; nu volgen de gezichten, die Daniël zelf gehad heeft.

Hertaald: zag Daniël een droom, Tot hier zijn de gezichten verteld die de koningen van Babel gehad hebben en die Daniël heeft uitgelegd; nu volgen de gezichten die Daniël zelf gehad heeft.

schreef hij dien droom, Opdat hij nimmermeer in vergeting komen zou, want dit werd Daniël niet voor zichzelven geopenbaard, maar tot stichting en onderwijzing der ganse gemeente.

Hertaald: schreef hij dien droom, Opdat het nooit vergeten zou worden; want dit werd Daniël niet voor zichzelf geopenbaard, maar tot stichting en onderwijzing van de hele gemeente.

hij zeide Welverstaande, eerst tot de Joden, doch tot dienst van de kerk, zo van het Oude als van het Nieuwe Testament.

Hertaald: hij zeide Uiteraard eerst tot de Joden, maar tot dienst van de kerk, zowel van het Oude als van het Nieuwe Testament.

de hoofdsom Chaldeeuws, het hoofd.

Hertaald: de hoofdsom Chaldeeuws: het hoofd.

der zaken Of, der woorden, te weten die hij in dat gezicht gezien of gehoord had.

Hertaald: der zaken Of: van de woorden, namelijk die hij in dat gezicht gezien of gehoord had.

de vier winden des hemels braken voort Een voorbeeld van krijg en oorlog, dat namelijk het ene koninkrijk tegen het andere zou opstaan, het ene zoekende het andere te onderdrukken en te verdelgen, hetwelk alles niet bij geval geschiedt, maar gelijk God de Heere zulks in zijn raad besloten en verordineerd had.

Hertaald: de vier winden des hemels braken voort Een voorafbeelding van krijg en oorlog: dat het ene koninkrijk tegen het andere zou opstaan en het ene het andere zou proberen te onderdrukken en te verdelgen. Dat gebeurt niet bij toeval, maar zoals God de HEERE het in Zijn raad besloten en verordend had.

op de grote zee Dat is, op de aarde, in deze wereld. De zin is dat de wereld zijn zal als een onstuimige zee, die met verscheidene winden [tegen elkander aanstotende] zou beroerd worden, alsof al de wolken en winden tezamen tegen elkander aanliepen, alles in roer stellende. Zie Openb. 17:1 , Openb. 17:15 .

Hertaald: op de grote zee Dat is: op de aarde, in deze wereld. De betekenis is dat de wereld zal zijn als een onstuimige zee die door verschillende winden — die tegen elkaar in botsen — in beroering gebracht wordt, alsof alle wolken en winden tegelijk tegen elkaar aanstormen en alles in rep en roer zetten. Zie Openb. 17:1, Openb. 17:15.

vier grote dieren op De vier monarchieën worden betekend door de grote dieren, vs.17, gelijk ook door het grote beeld, Dan 2 . De grote koninkrijken of monarchieën worden bij felle beesten vergeleken, omdat gemeenlijk grote rijken grote wreedheid aanrichten, met moorden, branden, roven en andere wreedheden en ongeregeldheden. Vergelijk Jes. 5:29 .

Hertaald: vier grote dieren op De vier monarchieën worden aangeduid door de grote dieren (vers 17), zoals ook door het grote beeld in Dan. 2. De grote koninkrijken of monarchieën worden met woeste dieren vergeleken, omdat grote rijken gewoonlijk grote wreedheid bedrijven met moorden, branden, roven en andere gewelddaden en wanordelijkheden. Vergelijk Jes. 5:29.

uit de zee, Dat is uit de aarde, in de wereld, die groot, wijd en breed is, en nimmermeer stil, maar altijd woelende, gelijk de onstuimige zee. Daar geschiedt nimmermeer verandering van rijken en landen, dan met grote beroerten en bloedstortingen.

Hertaald: uit de zee, Dat is: uit de aarde, in de wereld, die groot, wijd en breed is en nooit stil maar altijd in beweging, zoals de onstuimige zee. Er vindt nooit een verandering van rijken en landen plaats zonder grote beroeringen en bloedvergieten.

het ene van het andere Chaldeeuws, die van die.

Hertaald: het ene van het andere Chaldeeuws: die van die.

verscheiden Te weten in de manier van regering en andere dingen meer, gelijk dit ook is afgebeeld geworden door de verscheidene soorten van metalen in de beeltenis, die Nebukadnezar is vertoond geworden, Dan 2 .

Hertaald: verscheiden Namelijk in de wijze van regeren en in andere dingen, zoals dat ook afgebeeld is door de verschillende soorten metaal in het beeld dat aan Nebukadnezar getoond werd, Dan. 2.

als een leeuw, Hierdoor wordt de moed, dapperheid en roofgierigheid der Babylonische monarchie afgebeeld, inzonderheid van Nebukadnezar den Grote, die Dan 2 bij een gouden hoofd, en Dan 4 bij een groten boom vergeleken wordt. Zie deze gelijkenis ook Jes. 5:29 , en Jer. 4:7 . Vergelijk ook Nah. 2:11-12 .

Hertaald: als een leeuw, Hiermee worden de moed, dapperheid en roofzucht van de Babylonische monarchie afgebeeld, en vooral die van Nebukadnezar de Grote, die in Dan. 2 met een gouden hoofd en in Dan. 4 met een grote boom vergeleken wordt. Zie deze vergelijking ook in Jes. 5:29 en Jer. 4:7. Vergelijk ook Nah. 2:11-12.

het had arendsvleugelen; Hiermede werd afgebeeld Nebukadnezars snelheid in den krijg. Zie Jes. 5:26 ; Jer. 4:13 , en Jer. 48:40 ; Ezech. 17:3 ; Hab. 1:8 .

Hertaald: het had arendsvleugelen; Hiermee werd de snelheid van Nebukadnezar in de oorlog afgebeeld. Zie Jes. 5:26; Jer. 4:13 en Jer. 48:40; Ezech. 17:3; Hab. 1:8.

zijn vleugelen uitgeplukt waren, Dat is, landen en steden, de macht en heerlijkheid des rijks, door de Meden en Perzen hem afgenomen werden, gelijk Jer. 50:21 voorzegd was. Anderen verstaan door de vleugels den moed en de dapperheid der Babyloniërs, die alle andere natiën in moed en dapperheid plachten te overtreffen.

Hertaald: zijn vleugelen uitgeplukt waren, Dat is: dat landen en steden, de macht en heerlijkheid van het rijk, hem door de Meden en Perzen ontnomen werden, zoals in Jer. 50:21 voorzegd was. Anderen verstaan onder de vleugels de moed en dapperheid van de Babyloniërs, die alle andere volken daarin plachten te overtreffen.

het werd van de aarde opgeheven, Dat is, zijne macht, heerschappij en gebied [waardoor het zich boven alle andere mensen verhief] werd hem benomen. Want de Assyriërs en Chaldeën zijn niet ten enenmale uit de aarde uitgeroeid. Anders: met welke het van de aarde opgeheven werd.

Hertaald: het werd van de aarde opgeheven, Dat is: zijn macht, heerschappij en gezag, waardoor het zich boven alle andere mensen verhief, werd hem ontnomen. Want de Assyriërs en Chaldeeën zijn niet volkomen van de aarde uitgeroeid. Anders: waarmee het van de aarde opgeheven werd.

op de voeten gesteld, Dat is, de Chaldeën, die tevoren als met arendsvleugelen hoog in de lucht vlogen en alle andere natiën verachtten, moesten daarna als andere gemene lieden op de aarde gaan, ja anderen dienen, niet meer zijnde als leeuwen, maar als andere bijzondere personen, van hunne macht beroofd zijnde.

Hertaald: op de voeten gesteld, Dat is: de Chaldeeën, die tevoren als met arendsvleugels hoog in de lucht vlogen en alle andere volken verachtten, moesten daarna als gewone mensen over de aarde gaan, ja anderen dienen; zij waren geen leeuwen meer maar gewone personen, van hun macht beroofd.

als een mens, Dat is, als andere mensen, die geen heerschappij noch gebied over land en lieden hadden.

Hertaald: als een mens, Dat is: als andere mensen, die geen heerschappij of gezag over land en volk hadden.

aan hetzelve Te weten dier, dat is, den Chaldeën en Babyloniërs, als zij nu bloot en zonder vederen waren.

Hertaald: aan hetzelve Namelijk aan dat dier, dat is: aan de Chaldeeën en Babyloniërs, toen zij kaal en zonder veren waren.

eens mensen hart Dat is een versaagd hart, als van een arm verslagen menschenhart, inplaats van een onversaagd leeuwenhart. Xenophon getuigt dat Cores den Babyloniërs de wapenen heeft doen afleggen, het land doen bouwen, belasting doen betalen en de Perzen doen eren en gehoorzamen, gelijk hunne heren, en derzelve garnizoenen hunne soldijen betalen. Vergelijk Jer. 51:30 .

Hertaald: eens mensen hart Dat is: een moedeloos hart, als van een arme verslagen mens, in plaats van een onversaagd leeuwenhart. Xenofon getuigt dat Kores de Babyloniërs de wapens heeft laten afleggen, het land heeft laten bebouwen, belasting heeft laten betalen en hen de Perzen als hun heren heeft laten eren en gehoorzamen, en de soldij van hun garnizoenen heeft laten betalen. Vergelijk Jer. 51:30.

gegeven Te weten van God.

Hertaald: gegeven Namelijk door God.

het andere dier, Dat is, een ander dier dan het Chaldeeuwse bij een leeuw vergeleken, vs.14, namelijk de monarchie der Perzen, die straks de Chaldeeuwse monarchie gevolgd is; bij zilver vergeleken, Dan. 2:32 .

Hertaald: het andere dier, Dat is: een ander dier dan het Chaldeeuwse dat met een leeuw vergeleken werd (vers 4), namelijk de monarchie van de Perzen, die meteen op de Chaldeeuwse monarchie gevolgd is; in Dan. 2:32 met zilver vergeleken.

een beer, Hiermede wordt het rijk der Perzen afgebeeld, omdat zij wreed, woest, wild, gruwzaam en verschrikkelijk waren, gelijk de wilde woudberen, niet van zulken hogen en edelen aard als de leeuw, vs.4. Zie boven Dan. 2:39 . Doch de Heere heeft hunne wreedheid bedwongen, ten aanzien van zijn volk.

Hertaald: een beer, Hiermee wordt het rijk van de Perzen afgebeeld, omdat zij wreed, woest, wild, gruwelijk en schrikwekkend waren, zoals de wilde woudberen, en niet van zo'n hoge en edele aard als de leeuw (vers 4). Zie Dan. 2:39. Maar de HEERE heeft hun wreedheid ten aanzien van Zijn volk in toom gehouden.

stelde zich aan de ene zijde, Dat is, het Perzische rijk heeft eerst aan de ene zijde der wereld begonnen, te weten in het oosten, zijnde klein in het eerst, besloten tussen zijn bergen, een natie die niet zeer groot geacht was. Evenwel slokte hij het eerst de Meden in, daarna ook de Babyloniërs, en maakte er eene heerschappij van. Anders: hetwelk ene heerschappij heeft opgericht.

Hertaald: stelde zich aan de ene zijde, Dat is: het Perzische rijk is eerst aan de ene kant van de wereld begonnen, namelijk in het oosten. In het begin was het klein, ingesloten tussen zijn bergen, een volk dat niet erg groot geacht werd. Toch slokte het eerst de Meden op en daarna ook de Babyloniërs, en maakte het daar één heerschappij van. Anders: dat een heerschappij heeft opgericht.

drie ribben in zijn muil tussen zijn tanden; Dat is, naar de uitlegging van enigen, drie grote tanden, als ribben. Sommigen verstaan door deze drie ribben die volken, die van de Perzen aan het westen, noorden en zuiden, zijn ondergebracht, Dan. 8:4 ; ja die zij als verscheurd en verslonden hebben door hun grote krijgsmacht. Sommigen menen dat door deze drie ribben betekend worden de overgrote wreedheid van dit dier, namelijk der Perzische monarchie.

Hertaald: drie ribben in zijn muil tussen zijn tanden; Dat is volgens sommigen: drie grote tanden, als ribben. Sommigen verstaan onder deze drie ribben de volken die door de Perzen in het westen, noorden en zuiden onderworpen zijn (Dan. 8:4), ja die zij als het ware verscheurd en verslonden hebben door hun grote krijgsmacht. Anderen menen dat met deze drie ribben de overgrote wreedheid van dit dier aangeduid wordt, namelijk van de Perzische monarchie.

men zeide aldus tot hetzelve De zin is dat God de Perzen, door zijn heimelijken raad daartoe verwekt en gedreven heeft, dat zij vele volken door krijgsmacht dwingen en ten onderbrengen zouden. Vergelijk Jes. 21:2 . Chaldeeuws, en zij zeiden, te weten de engelen, door het bevel van God.

Hertaald: men zeide aldus tot hetzelve De betekenis is dat God de Perzen door Zijn verborgen raad ertoe opgewekt en gedreven heeft dat zij veel volken met krijgsmacht zouden onderwerpen. Vergelijk Jes. 21:2. Chaldeeuws: en zij zeiden, namelijk de engelen, op Gods bevel.

eet veel vlees Hiermede wordt aangewezen de grote wreedheid en bloeddorstigheid der Perzen, hetwelk Thomyris, de koningin van Scytië, den koning Cyrus verweten heeft, toen zij hem in een veldslag overwonnen en zijn hoofd afgehouwen en in een kuip vol mensenbloed gestoken hebbende, overluid riep: Verzadig u nu met bloed, daar gij zozeer naar gedorst hebt. Justin. lib.3, en Oros. lib.2.

Hertaald: eet veel vlees Hiermee wordt de grote wreedheid en bloeddorstigheid van de Perzen aangewezen. Thomyris, de koningin van Scythië, heeft koning Kores dat verweten: nadat zij hem in een veldslag overwonnen had, liet zij zijn afgehouwen hoofd in een vat vol mensenbloed steken en riep zij luid: verzadig u nu met bloed, waarnaar u zo gedorst hebt. Justinus, boek 3, en Orosius, boek 2.

zag ik, Dit is, mij werd in een gezicht gewezen.

Hertaald: zag ik, Dat is: mij werd in een gezicht getoond.

een ander dier, Namelijk de monarchie van Alexander den Grote, of het Macedonischer, of het Griekse rijk of monarchie.

Hertaald: een ander dier, Namelijk de monarchie van Alexander de Grote, ofwel het Macedonische of Griekse rijk.

een luipaard, De pardus of pardel is listig en snel, Jer. 5:6 ; Hos. 13:7 ; Hab. 1:8 . Alzo waren de aanslagen van den koning Alexander den Grote listig, en hij was snel en moedig in het innemen van landen en steden.

Hertaald: een luipaard, De panter is listig en snel, Jer. 5:6; Hos. 13:7; Hab. 1:8. Zo waren ook de plannen van koning Alexander de Grote listig, en hij was snel en moedig in het innemen van landen en steden.

vier vleugels eens vogels op zijn rug; Hiermede wordt ook te kennen gegeven de snelle voorgang van Alexander den Grote. Vergelijk Dan. 8:5 . Doch sommigen verstaan door de vier vleugelen op den rug de vier vorsten, die na den dood van Alexander zijne rijken onder zich verdeeld hebben, Dan. 8:8 .

Hertaald: vier vleugels eens vogels op zijn rug; Hiermee wordt ook de snelle opmars van Alexander de Grote te kennen gegeven. Vergelijk Dan. 8:5. Maar sommigen verstaan onder de vier vleugels op de rug de vier vorsten die na de dood van Alexander zijn rijken onder elkaar verdeeld hebben, Dan. 8:8.

vier hoofden, Deze vier hoofden betekenen ook de verdeling der monarchie van Alexander, onder vier voorname heren of hoofden van zijn leger, die, nadat zij lang met elkander om de heerschappijen gestreden hadden, zo hebben zij eindelijk dezelve onder zich verdeeld, alzo dat Seleucus voor zijn deel heeft gekregen Groot-Azië; Antigonus Klein-Azië; Cassander, [welke Antipater opgevolgd is] is geworden koning van Macedonië; Ptolemoeus, de zoon van Lagus, heeft Egypte tot zijn deel gekregen.

Hertaald: vier hoofden, Deze vier hoofden duiden eveneens de verdeling van de monarchie van Alexander aan onder vier voorname heren of aanvoerders van zijn leger. Nadat zij lang met elkaar om de heerschappij gestreden hadden, hebben zij die ten slotte onder elkaar verdeeld: Seleucus kreeg Groot-Azië, Antigonus Klein-Azië, Cassander — die Antipater opgevolgd is — werd koning van Macedonië, en Ptolemeüs, de zoon van Lagus, kreeg Egypte als zijn deel.

hetzelve werd de heerschappij gegeven Te weten Alexander de Grote werd van God de heerschappij gegeven, alzo dat hij met kleine legers zeer grote overwonnen heeft.

Hertaald: hetzelve werd de heerschappij gegeven Namelijk aan Alexander de Grote werd door God de heerschappij gegeven, zodat hij met kleine legers zeer grote overwonnen heeft.

het vierde dier Eenigen verstaan hier door het vierde dier de monarchie der Romeinen, en passen daarop al hetgeen in dit hfdst. van het vierde dier gezegd wordt. Maar anderen duiden het op het rijk der Seleuciden en Lagiden, die de rijken van Alexander den Grote onder zich verdeeld en lange jaren ingehouden hebben, zij en hunne nakomelingen, die de Joden zeer jammerlijk geplaagd hebben, gelijk in de historie der Machabeën te lezen is.

Hertaald: het vierde dier Sommigen verstaan onder dit vierde dier de monarchie van de Romeinen en betrekken daarop alles wat in dit hoofdstuk over het vierde dier gezegd wordt. Maar anderen betrekken het op het rijk van de Seleuciden en Lagiden, die de rijken van Alexander de Grote onder elkaar verdeeld en jarenlang in bezit gehouden hebben — zij en hun nakomelingen, die de Joden zeer jammerlijk geplaagd hebben, zoals in de geschiedenis van de Makkabeeën te lezen is.

was schrikkelijk en gruwelijk, Doordien het alle omliggende natiën groten schrik en bangheid, schade en verderf heeft aangebracht, hetwelk waarachtig is zo van de Romeinen als van de Seleuciden inzonderheid Antiochus Epifanes.

Hertaald: was schrikkelijk en gruwelijk, Doordat het alle omliggende volken grote schrik en angst, schade en verderf gebracht heeft; dat geldt zowel van de Romeinen als van de Seleuciden, en vooral van Antiochus Epifanes.

grote ijzeren tanden, Dat is, grote veldlegers en machtige oversten, mitsgaders allerlei krijgsinstrumenten en gereedschap. Zie boven Dan. 2:40 , daar wordt het genoemd hard als ijzer.

Hertaald: grote ijzeren tanden, Dat is: grote veldlegers en machtige aanvoerders, en ook allerlei oorlogstuig en uitrusting. Zie Dan. 2:40, waar het hard als ijzer genoemd wordt.

vertrad De zin is: Die het niet ten enenmale verscheurde, die beschadigde het ten hoogste, en bracht hen onder zijne voeten en maakte hen dienstbaar.

Hertaald: vertrad De betekenis is: wat het niet volkomen verscheurde, beschadigde het ten zeerste, en het bracht hen onder zijn voeten en maakte hen dienstbaar.

het was verscheiden van al de dieren, Het kon vanwege zijne wreedheid en grootheid, noch met de vorige, noch met enig ander dier vergeleken worden, daarom geeft het de profeet hier geen naam. Die dit op het Romeinse rijk duiden, verstaan het woord verscheiden, van de verscheidene wijzen op welke het Romeinse rijk werd geregeerd, eerst door koningen, daarna door consuls, daarna door tienmannen, daarna wederom door consuls; ten laatste door cesars of keizers.

Hertaald: het was verscheiden van al de dieren, Vanwege zijn wreedheid en grootheid kon het niet met de vorige of met enig ander dier vergeleken worden; daarom geeft de profeet het hier geen naam. Zij die dit op het Romeinse rijk betrekken, verstaan het woord verschillend van de verschillende wijzen waarop het Romeinse rijk geregeerd werd: eerst door koningen, daarna door consuls, daarna door tienmannen, daarna weer door consuls en ten slotte door caesars of keizers.

tien hoornen Sommigen, die dit van het Romeinse rijk verstaan, nemen tien voor velen, gelijk Gen. 31:41 . Anderen verstaan precies tien koningen, of rijken, of provinciën, omdat het Romeinse rijk verscheidene koningen gehad, en ook verscheidene koninkrijken onder zich gebracht heeft; of, gelijk sommigen, omdat het Romeinse rijk daarna in verscheidene bijzondere koninkrijken is verdeeld. Anderen duiden het op de Seleuciden, en noemen tien koningen [nochtans eensdeel uit de Lagiden, anderdeels uit de Seleuciden ] die elkander gevolgd zijn en de Joodse kerk zeer geplaagd hebben. Zij worden met recht bij horens vergeleken, omdat gelijk de gehoornde beesten andere beesten of mensen met hunne hoornen aanlopen, stoten en kwetsen, alzo hebben ook die koningen vele mensen, inzonderheid Gods kerk, veel leed gedaan.

Hertaald: tien hoornen Sommigen die dit van het Romeinse rijk verstaan, vatten tien op als velen, zoals Gen. 31:41. Anderen verstaan precies tien koningen, rijken of provincies, omdat het Romeinse rijk verscheidene koningen gehad en verscheidene koninkrijken onderworpen heeft; of, volgens weer anderen, omdat het Romeinse rijk daarna in verschillende afzonderlijke koninkrijken verdeeld is. Anderen betrekken het op de Seleuciden en noemen tien koningen — deels uit de Lagiden, deels uit de Seleuciden — die elkaar opgevolgd zijn en de Joodse kerk zeer geplaagd hebben. Zij worden terecht met horens vergeleken, want zoals gehoornde dieren andere dieren of mensen met hun horens aanvallen, stoten en verwonden, zo hebben ook die koningen veel mensen, en vooral Gods kerk, veel leed aangedaan.

Ik nam acht op de hoornen, Alzo betaamt het ons ook op deze profetieën wel te letten, opdat wij ze mogen verstaan. Vergelijk Matt. 24:15 .

Hertaald: Ik nam acht op de hoornen, Zo past het ons ook goed op deze profetieën te letten, opdat wij ze mogen verstaan. Vergelijk Matth. 24:15.

een andere kleine hoorn kwam op tussen dezelve, Anders: de laatste hoorn die klein was. Velen verstaan door dezen kleinen hoorn den Roomsen Antichrist, die, bij de scheuring van het Romeinse rijk van kleine beginselen is opgekomen, en zulks alles gedaan heeft, gelijk hier en vs.24,25 voorzegd wordt. Anderen verstaan Antiochus Epifanes, die de geringste onder die hoornen, dat is koningen was. Zie onder Dan. 11:21 . Eenigen verstaan den Turk, enz.

Hertaald: een andere kleine hoorn kwam op tussen dezelve, Anders: de laatste hoorn, die klein was. Velen verstaan onder deze kleine hoorn de Roomse antichrist, die bij de scheuring van het Romeinse rijk uit kleine beginselen opgekomen is en alles gedaan heeft wat hier en in vers 24 en 25 voorzegd wordt. Anderen verstaan Antiochus Epifanes, die de geringste onder die horens, dat is: koningen was. Zie Dan. 11:21. Sommigen verstaan de Turk, enzovoort.

in dienzelven hoorn waren ogen als mensenogen, Versta dit alzo dat degenen, die door dezen hoorn beduid wordt, zich, zoveel den uitwendigen schijn belangt, zeer beleefdelijk heeft weten aan te stellen, maar dat hij inderdaad een geveinsde boef was.

Hertaald: in dienzelven hoorn waren ogen als mensenogen, Versta dit zo dat degene die door deze hoorn aangeduid wordt zich, wat de uiterlijke schijn betreft, zeer beleefd wist voor te doen, maar in werkelijkheid een geveinsde booswicht was.

een mond, Lasterlijke en smadelijke redenen tegen God en zijn heilige kerk. Zie onder vs.25.

Hertaald: een mond, Lasterlijke en smadelijke woorden tegen God en Zijn heilige kerk. Zie vers 25.

totdat er tronen gezet werden, Dat is, totdat de tijd gekomen was, dat God gericht over die tirannen gehouden, hen gestraft en zijn volk van hunne tirannie verlost heeft. Anders: totdat zij [te weten de engelen] de tronen [te weten van de koningen der aarde] hebben henengeworpen. Anderen nemen het in dezen zin: Totdat die koningen hunne tronen, of koninklijke stoelen, verlatende, voor God weken, toen God nakende was ten gericht, totdat Hij zijn troon boven alle andere zou oprichten.

Hertaald: totdat er tronen gezet werden, Dat is: totdat de tijd gekomen was dat God gericht over die tirannen zou houden, hen zou straffen en Zijn volk van hun tirannie zou verlossen. Anders: totdat zij, namelijk de engelen, de tronen — namelijk van de koningen van de aarde — omvergeworpen hebben. Anderen vatten het zo op: totdat die koningen hun tronen of koninklijke zetels verlieten en voor God weken, toen God kwam om gericht te houden, totdat Hij Zijn troon boven alle andere zou oprichten.

de Oude van dagen Zich zette, Dit is ene omschrijving van den eeuwigen waren God, die vóór alle eeuwigheid geweest is, nu is, en in alle eeuwigheid zijn zal; alzo ook vs.13, 22.

Hertaald: de Oude van dagen Zich zette, Dit is een omschrijving van de eeuwige ware God, Die vóór alle eeuwigheid geweest is, nu is en in alle eeuwigheid zijn zal; zo ook vers 13 en 22.

wit was als de sneeuw, Koningen en vorsten droegen eertijds witte klederen; zie Gen. 41:42 , en Est. 8:15 . Zodat het hier betekent de majesteit van God.

Hertaald: wit was als de sneeuw, Koningen en vorsten droegen vroeger witte kleren; zie Gen. 41:42 en Est. 8:15. Hier duidt het dus de majesteit van God aan.

als zuivere wol; Afbeeldende de reinheid Gods. Vergelijk Ps. 51:6 ; Rom. 3:4 .

Hertaald: als zuivere wol; Dat beeldt de reinheid van God af. Vergelijk Ps. 51:6; Rom. 3:4.

Zijn troon Eigenlijk te spreken heeft God noch troon, noch stoel, en wordt Hij met geen raderen voortgetrokken; maar het heeft Hem belieft zich zijnen profeten in verscheidene gedaanten te vertonen, om hun enig bewijs zijner tegenwoordigheid te geven.

Hertaald: Zijn troon Strikt genomen heeft God troon noch zetel, en wordt Hij niet door raderen voortgetrokken; maar het heeft Hem behaagd Zich aan Zijn profeten in verschillende gedaanten te vertonen, om hun enig bewijs van Zijn tegenwoordigheid te geven.

vuurvonken, Of, vuurspranken, afbeeldende den toorn en het strenge gericht van God. Want gelijk het vuur alles verslindt, alzo is ook God een verterend vuur voor de goddelozen.

Hertaald: vuurvonken, Of: vuurspranken, waarmee de toorn en het strenge gericht van God afgebeeld worden. Want zoals het vuur alles verteert, zo is God ook een verterend vuur voor de goddelozen.

Een vurige rivier vloeide, Of, ene rivier van vuur. Dit betekent de grootheid en strengheid der oordelen Gods, om alle vijanden snellijk en met geweld te overrompelen en te verteren. Gelijk niemand den loop der rivier kan afstoppen of ophouden, maar men moet ze haren gang laten gaan; alzo is er geen creatuur zo machtig, die de oordelen Gods kan ophouden of verhinderen. Vergelijk Ps. 50:3 , en Ps. 97:3 .

Hertaald: Een vurige rivier vloeide, Of: een rivier van vuur. Dit duidt de grootheid en strengheid van Gods oordelen aan, om alle vijanden snel en met geweld te overrompelen en te verteren. Zoals niemand de loop van een rivier kan tegenhouden of stuiten maar die zijn gang moet laten gaan, zo is er geen schepsel machtig genoeg om Gods oordelen tegen te houden of te verhinderen. Vergelijk Ps. 50:3 en Ps. 97:3.

van voor Hem uit, Of, van zijne tegenwoordigheid; te weten van de tegenwoordigheid van den Rechter, die op den troon zat.

Hertaald: van voor Hem uit, Of: van Zijn tegenwoordigheid, namelijk van de tegenwoordigheid van de Rechter Die op de troon zat.

duizendmaal duizenden dienden Hem, Vergelijk 2 Kon. 6:17 ; Ps. 34:8 , en Ps. 68:18 ; Matt. 26:53 ; Hebr. 12:22 ; Openb. 5:11 ; een zeker getal wordt gezet voor een ontelbaar groot getal.

Hertaald: duizendmaal duizenden dienden Hem, Vergelijk 2 Kon. 6:17; Ps. 34:8 en Ps. 68:18; Matth. 26:53; Hebr. 12:22; Openb. 5:11. Een bepaald getal wordt hier gebruikt voor een ontelbaar groot getal.

tien duizendmaal tien duizenden Dit getal is honderdmaal groter dan het vorige. Het getal der engelen is voor ons ontelbaar. Zie Hebr. 12:22 .

Hertaald: tien duizendmaal tien duizenden Dit getal is honderdmaal groter dan het vorige. Het aantal engelen is voor ons ontelbaar. Zie Hebr. 12:22.

stonden voor Hem; Passende op zijn dienst. Zie Ps. 103:20 .

Hertaald: stonden voor Hem; Terwijl zij op Zijn dienst letten. Zie Ps. 103:20.

het gericht zette zich, Dat is, de Rechter, te weten die heilige engelen. Zie Dan. 4:17 . Versta ook, de gelovigen met hun Hoofd Christus. Zie onder vs.22; Ps. 50:6 .

Hertaald: het gericht zette zich, Dat is: de Rechter, namelijk die heilige engelen. Zie Dan. 4:17. Versta daaronder ook de gelovigen met hun Hoofd Christus. Zie vers 22; Ps. 50:6.

de boeken werden geopend Dat is, alles werd nauw onderzocht, wat tot beschuldiging en ontschuldiging kon bijgebracht worden; opdat men daaruit nam wat die vervolgers aan het volk Gods begaan hadden, om daaruit een vonnis te scheppen, menselijkerwijze gesproken. Zie Ps. 139:16 ; Openb. 20:12 . Eenigen verstaan hier door de boeken eens ieders conscientie.

Hertaald: de boeken werden geopend Dat is: alles werd nauwkeurig onderzocht wat tot beschuldiging en tot verontschuldiging kon worden aangevoerd, opdat men daaruit zou opmaken wat die vervolgers Gods volk aangedaan hadden, om daaruit — op menselijke wijze gesproken — een vonnis te vormen. Zie Ps. 139:16; Openb. 20:12. Sommigen verstaan hier onder de boeken ieders geweten.

Toen zag ik toe Dat is, mijne gedachten waren nog denkende op dat gezicht, dat mij vertoond was.

Hertaald: Toen zag ik toe Dat is: mijn gedachten waren nog bezig met dat gezicht dat mij getoond was.

vanwege de stem der grote woorden, Dat is, vanwege de gruwelijke godslasteringen en smaadwoorden, die hij tegen God en de kerk uitspreken zou.

Hertaald: vanwege de stem der grote woorden, Dat is: vanwege de gruwelijke godslasteringen en smaadwoorden die hij tegen God en de kerk zou uitspreken.

totdat het dier gedood, Dat is, totdat de macht dezer koningen, mitsgaders hun rijk teniet gebracht was.

Hertaald: totdat het dier gedood, Dat is: totdat de macht van deze koningen en hun rijk tenietgedaan was.

zijn lichaam verdaan werd, Dat is, totdat het koninkrijk dezer koningen geen koninkrijk meer was.

Hertaald: zijn lichaam verdaan werd, Dat is: totdat het koninkrijk van deze koningen geen koninkrijk meer was.

om van het vuur verbrand te worden Chaldeeuws, tot de verbranding van het vuur.

Hertaald: om van het vuur verbrand te worden Chaldeeuws: tot de verbranding van het vuur.

Aangaande ook de overige dieren, Daar is vs.11 gesproken van den ondergang van het vierde rijk; in dit vs. spreekt de profeet van den ondergang van het overblijfsel der andere rijken.

Hertaald: Aangaande ook de overige dieren, In vers 11 is gesproken over de ondergang van het vierde rijk; in dit vers spreekt de profeet over de ondergang van wat er van de andere rijken over was.

men nam hun heerschappij weg, Dat is, de overblijfsels der voorverhaalde drie rijken zijn met dit vierde rijk ook vervallen.

Hertaald: men nam hun heerschappij weg, Dat is: de overblijfselen van de drie eerder genoemde rijken zijn samen met dit vierde rijk ten val gekomen.

want verlenging van het leven Dit is de reden, waarom die rijken niet eerder zijn tenondergegaan dan met het vierde rijk.

Hertaald: want verlenging van het leven Dit is de reden waarom die rijken niet eerder ten onder zijn gegaan dan samen met het vierde rijk.

gegeven Te weten van God.

Hertaald: gegeven Namelijk door God.

tot tijd en stonde toe Zie boven Dan. 2:21 .

Hertaald: tot tijd en stonde toe Zie Dan. 2:21.

zag ik in de nachtgezichten, Met deze herhaling geeft Daniël te kennen, dat hij nauw gelet heeft op hetgeen hem God openbaarde.

Hertaald: zag ik in de nachtgezichten, Met deze herhaling geeft Daniël te kennen dat hij nauwkeurig gelet heeft op wat God hem openbaarde.

daar kwam Een met de wolken des hemels, Om, nadat Hij op aarde de verborgenheid onzer zaligheid zou verricht hebben, ten hemel opgenomen te worden tot zijnen Vader, en aan zijne rechterhand te zitten, te regeren en te oordelen de levenden en de doden.

Hertaald: daar kwam Een met de wolken des hemels, Om, nadat Hij op aarde de verborgenheid van onze zaligheid volbracht zou hebben, in de hemel tot Zijn Vader opgenomen te worden en aan Zijn rechterhand te zitten, te regeren en de levenden en de doden te oordelen.

als eens mensen zoon, Hierdoor werd de Messias of Christus afgebeeld, gelijk Openb. 1:13 , die in het vlees verschijnen zou, maar nog niet verschenen was. Zie Gal. 4:4 . En merk, dat hier in den Chaldeeuwsen tekst een woord staat, hetwelk betekent een broos en krank mens, betekenende dat Christus de menselijke natuur met al hare krankheden zou aannemen, de zonde uitgenomen.

Hertaald: als eens mensen zoon, Hiermee werd de Messias of Christus afgebeeld, zoals Openb. 1:13, Die in het vlees zou verschijnen maar nog niet verschenen was. Zie Gal. 4:4. Let erop dat hier in de Chaldeeuwse tekst een woord staat dat een broos en zwak mens aanduidt, waarmee te kennen gegeven wordt dat Christus de menselijke natuur met al haar zwakheden zou aannemen, de zonde uitgezonderd.

Hij kwam tot den Oude van dagen, Of, daarna kwam Hij. De zin is dat Christus, volbracht hebbende het werk onzer verlossing, tot zijn hemelsen Vader ten hemel is opgevaren. Vergelijk hiermede Joh. 16:16 , Joh. 16:28 , en Hand. 1:9 .

Hertaald: Hij kwam tot den Oude van dagen, Of: daarna kwam Hij. De betekenis is dat Christus, na het werk van onze verlossing volbracht te hebben, tot Zijn hemelse Vader opgevaren is. Vergelijk hiermee Joh. 16:16, Joh. 16:28 en Hand. 1:9.

zij deden Hem voor Denzelven naderen Te weten de heilige engelen Gods. Te weten om te zitten ter rechterhand zijns Vaders, en van Hem te ontvangen eer, heerlijkheid en heerschappij over alles wat genaamd mag worden, gelijk vs.14, gezegd wordt. Zie ook Hand. 2:34 , Hand. 2:36 ; Ef. 1:20 ; Fil. 2:9 .

Hertaald: zij deden Hem voor Denzelven naderen Namelijk de heilige engelen van God; om te zitten aan de rechterhand van Zijn Vader en van Hem eer, heerlijkheid en heerschappij te ontvangen over alles wat genoemd kan worden, zoals in vers 14 gezegd wordt. Zie ook Hand. 2:34, Hand. 2:36; Ef. 1:20; Filipp. 2:9.

Hem werd gegeven heerschappij, Te weten Christus, als Middelaar, is van den Vader gegeven, enz. Vergelijk dit met Matt. 28:18 ; Hand. 2:33-34 , Hand. 2:36 ; Hebr. 1:3-4 .

Hertaald: Hem werd gegeven heerschappij, Namelijk aan Christus als Middelaar is door de Vader gegeven, enzovoort. Vergelijk dit met Matth. 28:18; Hand. 2:33-34, Hand. 2:36; Hebr. 1:3-4.

het Koninkrijk, Niet een werelds koninkrijk om lichamelijk op aarde te regeren; maar een geestelijk koninkrijk, opdat Hij heerse in het midden zijner vijanden, zo door de krachtige predikatie van het Evangelie in de harten der uitverkorenen, als door het bedwingen der verworpenen, die de uitverkorenen, Christus belijdende, vervolgen. Vergelijk Psa 110 .

Hertaald: het Koninkrijk, Niet een werelds koninkrijk om lichamelijk op aarde te regeren, maar een geestelijk koninkrijk, opdat Hij zou heersen te midden van Zijn vijanden — zowel door de krachtige prediking van het Evangelie in de harten van de uitverkorenen als door het bedwingen van de verworpenen, die de uitverkorenen vervolgen omdat zij Christus belijden. Vergelijk Ps. 110.

alle volken, natiën en tongen eren zouden; Niet allen hoofd voor hoofd, maar uit alle volken, natiën en tongen der ganse wereld, een grote menigte; en aangaande zijne vijanden, zal Hij verheerlijkt worden door derzelver rechtvaardige straf. Ten dezen aanzien komt Christus met recht toe, ja Christus alleen en geen schepselen, de titel van Koning der koningen en Heere der heren. Vergelijk Ps. 2:8 ; Ef. 1:21-22 ; Fil. 2:9-11 ; Openb. 19:16 .

Hertaald: alle volken, natiën en tongen eren zouden; Niet allen hoofd voor hoofd, maar uit alle volken, naties en talen van de hele wereld een grote menigte. En wat Zijn vijanden betreft: Hij zal verheerlijkt worden door hun rechtvaardige straf. In dit opzicht komt aan Christus met recht — ja aan Christus alleen en aan geen schepsel — de titel toe van Koning der koningen en Heere der heren. Vergelijk Ps. 2:8; Ef. 1:21-22; Filipp. 2:9-11; Openb. 19:16.

die niet vergaan zal, Of, die niet weggenomen zal worden.

Hertaald: die niet vergaan zal, Of: dat niet weggenomen zal worden.

zal niet verdorven worden Want, ofschoon het hier op aarde wordt bestreden en bevochten van zijne vijanden, zo zal en kan het niet uitgeroeid worden, maar het zal altijd blijven.

Hertaald: zal niet verdorven worden Want ook al wordt het hier op aarde door Zijn vijanden bestreden en aangevochten, het zal en kan niet uitgeroeid worden, maar het zal altijd blijven.

Mij, Daniël Of, mij Daniël aangaande, mijn geest werd, enz.

Hertaald: Mij, Daniël Of: wat mij, Daniël, betreft: mijn geest werd, enzovoort.

doorstoken Of, doorboord, doorgraven alsof mijn geest ware doorschoten geweest; namelijk, dewijl ik niet wist wat dit gezicht beduidde. Anders: beroerd, ontsteld.

Hertaald: doorstoken Of: doorboord, doorgraven, alsof mijn geest doorschoten was; namelijk omdat ik niet wist wat dit gezicht betekende. Anders: beroerd, ontsteld.

van het lichaam, Chaldeeuws, der schede: omdat de ziel van den mens in zijn lichaam bedekt en verborgen is, gelijk een zwaard in de schede.

Hertaald: van het lichaam, Chaldeeuws: van de schede, omdat de ziel van de mens in zijn lichaam bedekt en verborgen is, zoals een zwaard in de schede.

naderde tot een dergenen, Te weten tot een van de engelen, van wie vele duizenden waren, die voor den Heere stonden om op zijn dienst te passen, boven vs.10.

Hertaald: naderde tot een dergenen, Namelijk tot een van de engelen, van wie er vele duizenden voor de HEERE stonden om Hem te dienen, vers 10.

de zekerheid over dit alles; Of, de gewisheid, dat is, de rechte mening, het ware bericht.

Hertaald: de zekerheid over dit alles; Of: de zekerheid, dat is: de juiste betekenis, de ware verklaring.

gaf mij de uitlegging Dit belooft Christus allen die Hem bidden, Matt. 7:7-8 .

Hertaald: gaf mij de uitlegging Dat belooft Christus aan allen die Hem bidden, Matth. 7:7-8.

zaken te kennen Chaldeeuws, dezer woorden; dat is, der dingen mij in die gezichten vertoond.

Hertaald: zaken te kennen Chaldeeuws: van deze woorden; dat is: van de dingen die mij in die gezichten getoond waren.

zijn Dat is, betekenen of zijn voorbeelden.

Hertaald: zijn Dat is: betekenen, of zijn afbeeldingen van.

vier koningen, Dat is, vier koninkrijken of monarchieën. Zie boven vs.3.

Hertaald: vier koningen, Dat is: vier koninkrijken of monarchieën. Zie hierboven vers 3.

uit de aarde vs.3 zegt hij, uit de zee. Zie de aantekening aldaar.

Hertaald: uit de aarde In vers 3 zegt hij: uit de zee. Zie de aantekening daar.

opstaan zullen Het ene, namelijk de monarchie der Chaldeën, was wel alrede opgestaan, zodat de profeet zegt dat zij opstaan zouden, ten aanzien van de overblijvende drie koninkrijken.

Hertaald: opstaan zullen Het ene, namelijk de monarchie van de Chaldeeën, was al opgestaan; de profeet zegt dus dat zij opstaan zullen met het oog op de overige drie koninkrijken.

der hoge plaatsen Dat is, die van God verordineerd zijn tot inneming en bezitting der hogere plaatsen, dat is, der hemelen, die zij ter bestemder tijd zullen innemen en bezitten. Zodat dit is ene beschrijving der kerk, welke is ene vergadering der heiligen, tot de hoogten of tot de hoge plaats, dat is, ten eeuwigen leven behorende. Anders: de heiligen des Allerhoogsten zullen, enz. Vergelijk Openb. 1:6 , en Openb. 5:10 .

Hertaald: der hoge plaatsen Dat is: zij die door God bestemd zijn om de hoge plaatsen — dat is: de hemelen — in te nemen en te bezitten, wat zij op de vastgestelde tijd zullen doen. Dit is dus een beschrijving van de kerk, die een vergadering van heiligen is die tot de hoogten of de hoge plaats, dat is: tot het eeuwige leven behoort. Anders: de heiligen van de Allerhoogste zullen, enzovoort. Vergelijk Openb. 1:6 en Openb. 5:10.

dat Koninkrijk ontvangen, Te weten dat eeuwige rijk. vs.14, het heilige en geestelijke koninkrijk van Christus op aarde, zal zo haast niet ophouden, of straks zal dat eeuwig, heerlijk en hemels koninkrijk van Christus daarop volgen boven in den hemel.

Hertaald: dat Koninkrijk ontvangen, Namelijk dat eeuwige rijk uit vers 14. Het heilige en geestelijke koninkrijk van Christus op aarde zal niet eerder ophouden of dat eeuwige, heerlijke en hemelse koninkrijk van Christus zal daar meteen op volgen, boven in de hemel.

Toen wenste ik Dat is, toen was ik begerig om de waarheid te weten van het vierde dier, dat is aangaande het vier dier.

Hertaald: Toen wenste ik Dat is: toen verlangde ik de waarheid te weten over het vierde dier.

van al de andere, Te weten van de andere drie, gelijk vs.23; zie breder tot verklaring over dit 19e vs.de aantekening boven vs.7.

Hertaald: van al de andere, Namelijk van de andere drie, zoals vers 23; zie voor een uitvoeriger verklaring van dit vers 19 de aantekening bij vers 7.

aangaande de tien hoornen Versta hierbij: begeerde ik de waarheid te weten.

Hertaald: aangaande de tien hoornen Vul hierbij aan: verlangde ik de waarheid te weten.

aanzien Of, gestalte.

Hertaald: aanzien Of: gestalte.

groter was, Hiermede wordt te kennen gegeven dat de Roomse Antichrist, of, gelijk anderen, Antiochus Epifanes, de andere koningen in macht en hoogheid overtreffen zou, alhoewel hun beginsel slecht geweest is, als onwettelijk tot het rijk komende, waarom hij een kleine hoorn genoemd wordt, vs.8.

Hertaald: groter was, Hiermee wordt te kennen gegeven dat de Roomse antichrist — of, volgens anderen, Antiochus Epifanes — de andere koningen in macht en hoogheid zou overtreffen, hoewel zijn begin gering geweest is doordat hij onwettig aan het bewind kwam; daarom wordt hij een kleine hoorn genoemd, vers 8.

dan van zijn metgezellen Dat is, dan der andere hoornen, dat is koningen.

Hertaald: dan van zijn metgezellen Dat is: dan de andere horens, dat is: koningen.

Ik had gezien, In dit 21ste, en in het volgende vs. (22), geeft Daniël reden, waarom hij zo begerig was om te weten de gelegenheid van dit dier en van zijn doen, namelijk omdat de kerk van dien tijd af wredelijk zou geplaagd worden, totdat de kerk Gods van hare vijanden zou gered worden.

Hertaald: Ik had gezien, In dit vers 21 en in vers 22 geeft Daniël de reden waarom hij zo verlangde te weten hoe het met dit dier gesteld was. Die reden is dat de kerk vanaf die tijd wreed geplaagd zou worden, totdat Gods kerk van haar vijanden gered zou worden.

krijg voerde Chaldeeuws, krijg maakte.

Hertaald: krijg voerde Chaldeeuws: krijg maakte.

tegen de heiligen, Dat is, tegen het volk Gods.

Hertaald: tegen de heiligen, Dat is: tegen Gods volk.

die overmocht, Welke zware vervolgingen en ellenden de kerk geleden heeft en nog lijdt van den Roomsen Antichrist, is bekend; van gelijke heeft Antiochus Epifanes en andere Aziatische koningen, van welken anderen dit verstaan, gedaan aan de Joodse kerk of hen. Gods volk werd in het Joodse land, alsook die schone kerken in Azië en in Afrika, zo tenonder gebracht, dat het zich liet aanzien of het met de kerk Gods ten enenmale gedaan was, en dat er geen hoop meer was dat zij het hoofd weder zou opheffen; doch dit duurde maar een korten tijd.

Hertaald: die overmocht, Welke zware vervolgingen en ellenden de kerk van de Roomse antichrist geleden heeft en nog lijdt, is bekend. Hetzelfde hebben Antiochus Epifanes en andere Aziatische koningen — op wie anderen dit betrekken — de Joodse kerk aangedaan. Gods volk werd in het Joodse land, evenals die mooie kerken in Azië en Afrika, zo onderdrukt dat het ernaar uitzag alsof het volkomen met Gods kerk gedaan was en er geen hoop meer was dat zij het hoofd weer zou opheffen; maar dat duurde slechts korte tijd.

Oude van dagen Zie boven vs.9.

Hertaald: Oude van dagen Zie hierboven vers 9.

kwam, Om zijne kerk zijne hulp te betonen. Dit is voornamelijk geschied na de predikatie van het Evangelie, als de kerk heeft begonnen het hoofd boven te krijgen, na vele verschrikkelijke vervolgingen.

Hertaald: kwam, Om Zijn kerk Zijn hulp te betonen. Dat is vooral gebeurd na de prediking van het Evangelie, toen de kerk na veel verschrikkelijke vervolgingen het hoofd weer begon op te heffen.

het gericht gegeven werd Te weten in Christus hun Hoofd, ten welken aanzien de heiligen gezegd worden te zijn richters der wereld, goedvindende en prijzende het gericht van Christus. Zie Matt. 19:28 ; 1 Kor. 6:2-3 .

Hertaald: het gericht gegeven werd Namelijk in Christus, hun Hoofd; in dat opzicht wordt van de heiligen gezegd dat zij rechters van de wereld zijn, doordat zij het gericht van Christus goedkeuren en prijzen. Zie Matth. 19:28; 1 Kor. 6:2-3.

de heiligen der hoge plaatsen, Zie boven vs.18.

Hertaald: de heiligen der hoge plaatsen, Zie hierboven vers 18.

het Rijk bezaten Dat is, dat zij een naam in de wereld gekregen hadden, doordien het rijk van Christus in zijne heiligen is vermaard geworden.

Hertaald: het Rijk bezaten Dat is: dat zij een naam in de wereld gekregen hadden, doordat het rijk van Christus in Zijn heiligen vermaard geworden is.

Hij zeide aldus Te weten de engel, dien ik gebeden had dat hij mij die gezichten wilde verklaren, vs.16.

Hertaald: Hij zeide aldus Namelijk de engel, die ik gevraagd had of hij mij die gezichten wilde verklaren, vers 16.

het vierde rijk op aarde zijn, Zie boven vs.7.

Hertaald: het vierde rijk op aarde zijn, Zie hierboven vers 7.

dat verscheiden zal zijn van al die rijken, Zie boven vs.7.

Hertaald: dat verscheiden zal zijn van al die rijken, Zie hierboven vers 7.

de ganse aarde opeten, Dat is, het voornaamste deel der koninkrijken, verstaande dit van het Romeinse rijk. Anders: het ganse land; te weten het ganse Joodse land, duidende dit op de Seleuciden. Vergelijk vs.21, 25, en versta hier door het land, of de aarde, de inwoners, die verslonden en als opgegeten zouden worden.

Hertaald: de ganse aarde opeten, Dat is: het voornaamste deel van de koninkrijken, wanneer men dit van het Romeinse rijk verstaat. Anders: het hele land, namelijk het hele Joodse land, wanneer men dit op de Seleuciden betrekt. Vergelijk vers 21 en 25, en versta hier onder het land of de aarde de inwoners, die verslonden en als het ware opgegeten zouden worden.

vertreden, Of, dorsen.

Hertaald: vertreden, Of: dorsen.

uit dat koninkrijk Zie vs.7.

Hertaald: uit dat koninkrijk Zie vers 7.

een ander Te weten de Roomse Antichrist, of, gelijk anderen, Antiochus Epifanes, de laatste van die tien.

Hertaald: een ander Namelijk de Roomse antichrist, of volgens anderen Antiochus Epifanes, de laatste van die tien.

na hen opstaan; Te weten na die koningen of hoornen.

Hertaald: na hen opstaan; Namelijk na die koningen of horens.

die zal verschillend zijn van de vorigen, Te weten hoorn, of die, te weten koning, en alzo in het volgende.

Hertaald: die zal verschillend zijn van de vorigen, Namelijk die hoorn, of: hij, namelijk die koning; zo ook in het vervolg.

drie koningen vernederen Zie boven vs.8.

Hertaald: drie koningen vernederen Zie hierboven vers 8.

hij zal Te weten die hoorn, of hij zal, te weten de Antichrist, of, gelijk anderen, Antiochus Epifanes, die niet alleen God zouden lasteren, maar ook wrede vervolgers van Gods volk zijn. Zie Dan 11 .

Hertaald: hij zal Namelijk die hoorn; of: hij, namelijk de antichrist, of volgens anderen Antiochus Epifanes — die niet alleen God zouden lasteren maar ook wrede vervolgers van Gods volk zouden zijn. Zie Dan. 11.

heiligen der hoge plaatsen Gelijk boven vs.18, 22.

Hertaald: heiligen der hoge plaatsen Zoals hierboven vers 18 en 22.

verstoren, Of, verslijten, of afslijten, dat is, doen verouderen en vergaan, gelij klederen, die door ouderdom verslijten.

Hertaald: verstoren, Of: verslijten, afslijten; dat is: doen verouderen en vergaan, zoals kleren die door ouderdom verslijten.

hij zal menen Of, hij zal onderstaan te veranderen, of het zal denken te veranderen. De zin is: Het zal zo vermetel zijn, dat het voornemen zal, of hopen en vertrouwen zal, de tijden te veranderen, enz.

Hertaald: hij zal menen Of: hij zal ondernemen te veranderen, of: het zal denken te veranderen. De betekenis is: het zal zo vermetel zijn dat het zich zal voornemen, of zal hopen en erop vertrouwen, de tijden te veranderen, enzovoort.

tijden Eenigen verstaan hier door de tijden den sabbat en de andere feestdagen der Joden, als pinksteren, het feest der tabernakelen en der nieuwe maanden, enz. Zie 1 Mach.1:49; anderen, de rekening der jaren, die door het Romeinse rijk zou veranderd worden. Hetwelk geschied is eerst door Julius Cesar, daarna door den paus Gregorius den dertiende, om alzo zijne macht over de ganse Christenheid te betonen.

Hertaald: tijden Sommigen verstaan hier onder de tijden de sabbat en de andere feestdagen van de Joden, zoals het pinksterfeest, het loofhuttenfeest en de nieuwe maanden, enzovoort; zie 1 Makk. 1:49. Anderen verstaan de jaartelling, die door het Romeinse rijk veranderd zou worden — wat eerst door Julius Caesar en daarna door paus Gregorius XIII gebeurd is, om zo zijn macht over de hele christenheid te tonen.

de wet te veranderen, Al de wetten en ceremoniën van Mozes af te stoten, den gansen godsdienst af te schaffen, om de heidense afgoderij in te voeren, zo men dit verstaat van Antiochus; of versta Gods wetten in het algemeen, zo men dit duidt op den Antichrist.

Hertaald: de wet te veranderen, Alle wetten en ceremoniën van Mozes afschaffen en de hele godsdienst opheffen om de heidense afgoderij in te voeren, wanneer men dit van Antiochus verstaat; of versta Gods wetten in het algemeen, wanneer men dit op de antichrist betrekt.

zij zullen in zijne hand overgegeven worden Te weten de heiligen, opdat hij hen dode. Of, de tijden en de wet, om die te veranderen naar zijn goeddunken.

Hertaald: zij zullen in zijne hand overgegeven worden Namelijk de heiligen, opdat hij hen zou doden. Of: de tijden en de wet, om die naar zijn goeddunken te veranderen.

tot een tijd, en tijden, Eenigen verstaan hierdoor een jaar, twee jaren en een half jaar; anderen, den tijd van drie jaren en tien dagen; sommigen duizend tweehonderd zestig jaren; anderen, door een tijd, vierhonderd negentig jaren, te rekenen van de wederopbouwing tot de verwoesting van den tempel. Door tijden, een duizend vierhonderd drie en dertig jaren, van de verwoesting van den tempel tot de ontdekking van den Antichrist; door een halven tijd, honderd een en negentig jaren, van den tijd der ontdekking van de Antichrist tot zijn uitroeiing toe. Anderen hebben andere berekeningen. Vergelijk Dan. 12:7 , en Openb. 12:14 .

Hertaald: tot een tijd, en tijden, Sommigen verstaan hieronder een jaar, twee jaar en een half jaar; anderen een tijd van drie jaar en tien dagen; sommigen twaalfhonderdzestig jaar. Weer anderen verstaan onder een tijd vierhonderdnegentig jaar, gerekend van de herbouw tot de verwoesting van de tempel; onder tijden veertienhonderddrieëndertig jaar, van de verwoesting van de tempel tot de ontdekking van de antichrist; en onder een halve tijd honderdeenennegentig jaar, van de ontdekking van de antichrist tot zijn uitroeiing. Anderen hebben weer andere berekeningen. Vergelijk Dan. 12:7 en Openb. 12:14.

een gedeelte eens tijds Hiervoor staat tot verklaring Dan. 12:7

Hertaald: een gedeelte eens tijds Hiervóór staat ter verklaring Dan. 12:7.

het gericht zitten, Zie boven vs.9,10, 22.

Hertaald: het gericht zitten, Zie hierboven vers 9, 10 en 22.

zijn heerschappij wegnemen, Of, zij zullen hem, of hun, te weten de Romeinen, of, gelijk anderen, de Seleuciden, de heerschappij benemen, te weten die, welke God tot uitvoerders van zijn oordeel zal stellen.

Hertaald: zijn heerschappij wegnemen, Of: zij zullen hun de heerschappij ontnemen, namelijk de Romeinen of, volgens anderen, de Seleuciden — zij die God tot uitvoerders van Zijn oordeel zal aanstellen.

hem verdelgende en verdoende, Dat is, hij zal met zijn aanhang van het rijk afgestoten en verdreven worden. Anders: alzo dat zij, te weten de heerschappij, weggenomen worde.

Hertaald: hem verdelgende en verdoende, Dat is: hij zal met zijn aanhang van het rijk gestoten en verdreven worden. Anders: zodat zij, namelijk de heerschappij, weggenomen wordt.

tot het einde toe Dat is, zijn rijk en zijn aanhang zal eindelijk geheel uitgeroeid en gans teniet gebracht worden, en nimmermeer weder opstaan.

Hertaald: tot het einde toe Dat is: zijn rijk en zijn aanhang zullen ten slotte geheel uitgeroeid en volkomen tenietgedaan worden en nooit meer opstaan.

Maar het rijk, en de heerschappij, Dat wordt hier gesteld tot troost der godzaligen, om hun indachtig te maken hoe het in de wereld toegaat, dat God altijd voor zijne kerk zorgdraagt, den zijnen eindelijk een zalige uitkomst gevende. Want te spreken van den toestand der monarchieën kon den godzaligen weinig troost aanbrengen, ten ware dat zij ook tegelijk wisten dat God zorg voor hen droeg. Zie Jes. 35:3-4 .

Hertaald: Maar het rijk, en de heerschappij, Dit wordt hier gezegd tot troost van de godvruchtigen, om hun in herinnering te brengen hoe het in de wereld toegaat: dat God altijd voor Zijn kerk zorgt en de Zijnen ten slotte een zalige uitkomst geeft. Want spreken over de toestand van de monarchieën zou de godvruchtigen weinig troost bieden als zij niet tegelijk wisten dat God voor hen zorgt. Zie Jes. 35:3-4.

onder den gansen hemel, Dat is, in de ganse wereld, nadat het Evangelie allen creaturen zou gepredikt worden, Marc. 16:15 .

Hertaald: onder den gansen hemel, Dat is: in de hele wereld, nadat het Evangelie aan alle schepselen gepredikt zou worden, Mark. 16:15.

zal gegeven worden Het rijk van Christus, opgericht door de predikatie van het heilige Evangelie, zal den godzaligen gegeven of medegedeeld worden, namelijk als Christus in de harten der godzaligen bij alle natiën regeren zal. Dit rijk komt wel eigenlijk Christus toe, maar den gelovigen door genadige mededeling; zie 1 Kor. 1:9 .

Hertaald: zal gegeven worden Het rijk van Christus, opgericht door de prediking van het heilig Evangelie, zal aan de godvruchtigen gegeven of meegedeeld worden, namelijk wanneer Christus bij alle volken in de harten van de godvruchtigen zal regeren. Dit rijk komt in eigenlijke zin Christus toe, maar het wordt de gelovigen uit genade meegedeeld; zie 1 Kor. 1:9.

aan het volk der heiligen der hoge plaatsen, Zie boven vs.18.

Hertaald: aan het volk der heiligen der hoge plaatsen, Zie hierboven vers 18.

een eeuwig Rijk zijn zal; Het zal geen einde hebben, maar het zal eeuwig duren.

Hertaald: een eeuwig Rijk zijn zal; Het zal geen einde hebben, maar eeuwig duren.

alle heerschappijen Dat is, enigen van allerlei heren en heerlijkheden, die Hij daartoe verkiezen zal. Alzo staat er alle voor allerlei; 1 Tim. 2:4 , en elders meer.

Hertaald: alle heerschappijen Dat is: enkelen uit allerlei heren en heerlijkheden, die Hij daartoe zal uitkiezen. Zo staat er alle voor allerlei, 1 Tim. 2:4 en ook elders.

Hem eren en gehoorzamen Te weten den Heere Christus.

Hertaald: Hem eren en gehoorzamen Namelijk de Heere Christus.

Tot hiertoe is het einde dezer rede Dat is, hier in het einde dezer woorden, dit is hetgeen mij de engel heeft geopenbaard van den stand der kerk.

Hertaald: Tot hiertoe is het einde dezer rede Dat is: hier, aan het einde van deze woorden, staat wat de engel mij over de toestand van de kerk geopenbaard heeft.

mijn gedachten verschrikken mij zeer, Dat is, ik was zeer beroerd in mijzelven, namelijk overdenkende de zware vervolgingen, die de kerk Gods waren over het hoofd hangende.

Hertaald: mijn gedachten verschrikken mij zeer, Dat is: ik was zeer verontrust in mijzelf, namelijk toen ik de zware vervolgingen overdacht die Gods kerk boven het hoofd hingen.

mijn glans veranderde aan mij; Chaldeeuws, mijne glanzen; te weten al die glans of het schoon gelaat van mijn aangezicht. De zin is: Ik werd bleek en ontsteld in mijn aangezicht. Zie boven Dan. 5:6 .

Hertaald: mijn glans veranderde aan mij; Chaldeeuws: mijn glansen, namelijk alle glans of de mooie uitdrukking van mijn gezicht. De betekenis is: ik werd bleek en ontsteld in mijn gezicht. Zie Dan. 5:6.

ik bewaarde dat woord Te weten om hetzelve aan de kerk Gods getrouwelijk mede te delen.

Hertaald: ik bewaarde dat woord Namelijk om dat trouw aan Gods kerk mee te delen.

in mijn hart Tot hiertoe, te weten van vs.4, heeft Daniël Chaldeeuws gesproken, omdat de boven verhaalde profetieën de Chaldeën of Babyloniërs ook waren aangaande. Maar van hier af tot het einde van dit boek toe, spreekt hij wederom Hebreeuws, dewijl het den Heiligen Geest alzo beliefd heeft.

Hertaald: in mijn hart Tot hier, namelijk vanaf Dan. 2:4, heeft Daniël Chaldeeuws gesproken, omdat de hierboven verhaalde profetieën ook de Chaldeeën of Babyloniërs aangingen. Maar vanaf hier tot het einde van dit boek spreekt hij weer in de Hebreeuwse taal, omdat het de Heilige Geest zo behaagd heeft.